İsrâ Suresi 38. Ayet

On iki madde halinde sıralanan ilkelerle ilgili davranış tarz­larının kötü olanlarını seçmenin Allah’ın nezdinde sevimsiz, dolayısıyla haram olduğu ifade edilmekte; 39. âyette bu ödevlerin “hikmetten vahyedilmiş ilkeler” olduğu bildirilmektedir. Şevkânî’nin de işaret ettiği bir mânaya göre hikmetin bir anlamı geçmiş dinî kültürler, o kültürlerde bulunan evrensel yasalar, ortak doğrulardır. Mûsâ şeriatında on emir denilen ödevler de bu kültürün bir parçası olup Tevrat’ta bunlar şöyle sıralanmıştır: 1. Allah’tan başka ilâh tanımamak, 2. Puta tapmamak, 3. Allah’ın ismini boş yere ağzına almamak (Allah’ın adını kullanarak ya-lan yere yemin etmek gibi; bk. Catéchisme de l’Église catholique, s. 441-443), 4. Cumartesi yasağına saygı göstermek (İslâm’da kaldırılmıştır), 5. Ana babaya saygılı olmak, 6. Adam öldürmemek, 7. Zina etmemek, 8. Hırsızlık yapmamak, 9. Yalan şahitliği etmemek, 10. Başkasına ait olan hiçbir şeye göz dikmemek. Görüldüğü gibi Kur’an’daki buyruklarla Kitâb-ı Mukaddes’tekiler arasında –cumartesi yasağı dışındakiler– öz olarak aynıdır. Kur’an’ın ilk muhatapları olan putperest Araplar’a, 22.âyette ilk ödevi belirleyen “Allah’tan başka tanrı tanıma!” şeklindeki buyruk, diğer buyrukların temeli olduğu için 39.âyette bir defa daha tekrar edildikten sonra müşriklerin en saçma inançlarından biri olan, “Allah’ın erkek çocukları kendilerine bıraktığı, meleklerin ise Allah’ın kızları olduğu” şeklindeki bâtıl inançları 40.âyette reddedilmektedir.

[9] 22'nci âyetten biri olan, memnu olanlar.  

1 Bu âyetteki, (سَيِّئُهُ) kelimesinin bazı kıraatlerde (سَيِّئَةٌ) şeklinde de okunduğu dikkate alınırsa bu âyet, “Rabbinin katında bunların hepsi beğenilmeyen kötü şeylerdir.” Şeklinde de tercüme edilebilir.  

[2269] “Bütün bunlar”dan kasıt 22-37. âyetler arasında dile getirilen davranışlardır. Bu pasajda yer alan 12 talimat, Hz. Musa’ya indirilen ilâhî buyrukları da içermektedir. Kâne yardımcı fiilinin cümle içindeki konumuna dayanan “asıl” karşılığı, âyetin muradını hedef dilde gösteren anahtar konumundadır. Elbette her bir mü’min için yasaklara uyma çabasının nihaî amacı Allah’ın hoşnutluğudur. Bu amacı göz ardı ederek Allah’ın hoşlanmadığı eylemleri hayat tarzı hâline getirenlerin karşılaşacağı hayal kırıklığı, Muhammed 28’de aynı kavramlarla dile getirilmiştir.