Neml Suresi 42. Ayet

Rivayete göre Hz. Süleyman Allah’ın kendisine lutfettiği mûcize ve nimetleri melikeye göstermek amacıyla büyük bir saray yaptırmış, camdan yapılmış olan tabanını havuz görünümüne sokmuş ve melikenin tahtını buraya yerleştirmiştir (Abdülvehhâb en-Neccâr, s. 396). Sarayın tabanının su şekline sokulması, tahtın tanınmasının güç hale getirilmesi melikeyi sarsmak, kendine ve ihtişamına güvenini zayıflatmak, onu büyük bir mânevî değişime hazırlamak için olmalıdır. “Bize bundan önce bilgi verilmişti ve biz de boyun eğmişizdir” cümlesinin kime ait olduğuna dair farklı görüşler vardır: a) Bu söz kraliçeye aittir. Kraliçe ve çevresi bu mûcizeden önce hüdhüdün getirdiği mektup vb. diğer yollarla Hz. Süleyman’ın peygamber olduğuna dair sağlam bilgi elde etmiş ve ona boyun eğmişlerdir. b) Söz Süleyman’a aittir. Bu takdirde meâli şöyle olmalıdır: “Bize kraliçe hakkında daha önce bilgi verilmişti ve biz de boyun eğmişizdir.” Süleyman aleyhisselâm bu sözüyle kraliçe gelmeden önce onun müslüman olduğu ve gönüllü olarak geldiği hakkında bilgi edindiğini ifade etmektedir. c) Bu söz Süleyman’ın kavmine aittir. Melikenin Hz. Süleyman’ı ve sarayını gördükten, bazı bilgiler de aldıktan sonra söylediği söz, yukarıdaki ifadenin ona değil, Hz. Süleyman’a ait olduğuna bir karîne teşkil etmektedir. Belkıs’ın Süleyman aleyhisselâmı ziyareti konusunda Kitâb-ı Mukaddes de Kur’an’la uzlaşır bilgiler vermektedir. Ancak oradaki bilgilere göre Belkıs, Allah’ın adını yaymasından dolayı şöhreti her tarafta duyulan Hz. Süleyman’ı bizzat görmek, gerçek bir peygamber olup olmadığını anlamak üzere büyük bir kafile ve değerli hediyelerle Kudüs’e gelmiştir. Ziyareti esnasında Hz. Süleyman’a sorduğu, karşılığı yalnız kendince bilinen her sorunun cevabını almış, sonunda onun bilgisinin derinliğine, kudretinin büyüklüğüne inanmış; Allah’ın birliğine iman ettikten sonra ülkesine dönmüştür (bk. I. Krallar, 10:1-10, 13; II. Tarihler, 9:1-9, 12). Yukarıda Neccâr’dan naklettiğimiz rivayette de ziyaretin Kudüs’te gerçekleştiği ifade edilmiştir.

[4] Yahut şu mecaldedir: Belkıs'ın tahtı onun saltanatına malik olmak demektir. Belkıs gelmeden evvel onun saltanatına mâlik olalım diye Süleyman aleyhisselâm vüzerasıyle istişare esnasında İfrit öğleye kadar vakit istedi. Asaf ise ahval-i hükümete vâkıf olmakla saltanatına mâlik olmak yolunu tuttu. Bu kolaylığa binaen Hazret-i Süleyman Allah'a şükretti. Sonra Belkıs'ın emri saltanattaki nizamlarını bozdu. Hayaline gelmeyen nizamlar koydu ki kendi saltanatını unutsun. Belkıs geldi. Süleyman'ın umur-u saltanatına baktı, hayran oldu. Bu, benim saltanatımı okşuyor dedi. Memleketini teslim edip iman getirdi. Süleyman'a tâbi oldu.[5] Yani bu mûcizeye ne hacet! Ondan evvel senin hak üzere olduğunu bilmiştik. Çünkü hediyeler iade olunmuştu, ona münkat olmuştuk veya bu söz tahdisi nimet makamında Süleyman Aleyhisselâm tarafından irat olunmuştur. Bizim senden evvel tevhit hakkında ilmimiz vardı, senden evvel Müslümandık.  

1 Âyetin son bölümündeki ifâdeler, Hz. Süleyman’a veya toplumuna da ait olabilir denilmişse de Melike’ye ait olması daha uygundur.  

[3320] Veya, söz Sebe kraliçesine nisbetle şöyle anlaşılabilir: “ve bu olaydan önce bize bilgi verilmişti, bunun üzerine biz de müslüman olmuştuk” (Krş: Râzî). Bu sözü başta Mücahid olmak üzere Mukâtil, Taberî, Zemahşerî ve İbn Kesir Hz. Süleyman’a nisbet etmişlerdir. Zemahşerî bunun ikna edici gerekçesini ayrıntılarıyla açıklamıştır. Bu okuma kıssadaki olay-zaman örgüsüne uygundur. Çünkü kraliçenin müslüman olduğunu ifade eden 44. âyet daha sonra gelecektir.  

Bu sözü, Allah’ın nimetini anmak için Hz. Süleyman(a.s) da söylemiş olabilir; “Allah’ın kudreti hakkında bu kadından önce bize ilim verildiğinden, biz O’na itaat edenlerden olduk”. Kraliçe zeki ve tecrübeli biri olarak Süleyman (a.s.)’ı dikkatle inceleyip şunları tesbit etti. 1.Mektûbunun değişik üslubu, Allah’ın adı ile başlaması. 2.Kıymetli hediyeleri kabul etmemesi. 3.Elçisinin onun hakkındaki iyi intibaları. Bunlar onu ziyaret etmesine sebep teşkil etti. Şahsen görüşünce onun şu özelliklerine de şahid oldu: 4.Tahtının getirilmesi mûcizesi. 5-O dünya padişahının temiz, dürüst, mütevazi ve dindar bir insan olması.  

[*] Uzaktaki bir nesneyi yanına getirme bilgisi, ilimi  

(7) Hz. Süleyman’dan mektubun geliş şekli, Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla başlaması, elçilerin getirdiği cevap, tahtını orada bulması gibi hadiseler, oldukça zekî bir kimse olduğu anlaşılan Belkıs’ı tatmin etmiş ve Hz. Süleyman’ın dünya mülkünde gözü olmayan âdil bir hak adamı olduğu kanaatini onda yerleştirmişti.