Âl-i İmran Suresi 12. Ayet

Âyet-i kerîmenin gerek Mekke müşrikleri gerekse Medine’deki yahudiler hakkında indiğine dair rivayetler bulunmaktadır. Müşriklerle ilgili rivayetlerden birine göre, bu âyet inince Hz. Peygamber Bedir Savaşı günü müşriklere mağlûp olacaklarını ve âhirette cehenneme sevkedileceklerini bildirmiştir. Diğer bir rivayete göre Bedir Savaşı’nı takiben Ebû Süfyân’ın bir topluluk oluşturması üzerine bu âyet indirilmiştir (Hâzin, I, 464). Müteakip âyette tasvir edilen olayı (Bedir Savaşı) bizzat müşahede edenlerin Mekke müşrikleri olduğu ve “teravnehüm” (onları görüyordunuz) şeklindeki kıraat dikkate alınınca, burada kendilerine hitap edilen kâfirlerin de onlar olduğu anlaşılmaktadır (İbn Âşûr, III, 175). Âyetin Medine’deki yahudiler hakkında inmiş olduğunu gösteren rivayetlerden birine göre Bedir Savaşı’ndan sonra Benî Kaynuka yahudileri ahitlerini bozup ileri geri konuşmaya ve kıskançlıklarını dışa vurmaya başladılar. Bunun üzerine Hz. Peygamber onları toplayıp Kureyş’in başına gelenlerin kendilerinin başına gelmeden müslüman olmalarını önerdi. Onlar, “Ey Muhammed! Savaş bilmeyen bir grup Kureyşli’yi öldürmüş olman seni aldatmasın. Bizimle karşı karşıya gelirsen savaşmanın nasıl olduğunu görürsün” şeklinde karşılık verdiler. Bunun üzerine bu âyet indi (Ebû Dâvûd, “Harâc”, 22; Elmalılı, VII, 4860). Bu konudaki diğer bir rivayete göre Bedir Savaşı’nda müslümanların muzaffer olduğunu gören yahudiler, “Bu Hz. Mûsâ’nın Tevrat’ta bize haber verdiği ümmî peygamberin ta kendisi” dediler. Bazıları ise bu konuda aceleci davranılmamasını önerdi. Uhud’daki başarısızlık üzerine de “Demek ki bu o değilmiş” deyip müslüman olmaya yanaşmadılar. Kâ‘b b. Eşref kumandasında altmış süvari Hz. Peygamber’le aralarındaki antlaşmayı bozup müşriklerle iş birliği yapmak üzere Mekke’ye hareket etti. Bunun üzerine yüce Allah bu âyeti indirdi (Taberî, III, 191-192; Râzî, VII, 187). Öte yandan âyetin, kim oldukları bildirilmeyen muayyen bir kâfirler grubu hakkında indirildiği de rivayet edilmiştir (Râzî, VII, 188). Bir görüşe göre de, burada Hz. Muhammed’den çağdaşı olan bütün inkârcılara bu hakikati vurgulu biçimde duyurması istenmektedir (İbn Atıyye, I, 406). “Yakında mağlûp olacaksınız” ifadesi yakın gelecekte karşılaşılacak bir olayı haber vermekte ve Kur’an-ı Kerîm’in mûcizevî özelliklerinden birini ortaya koymaktadır. Nitekim kısa bir süre sonra İslâm mesajının yayılmasına karşı direnen inkârcılar kesin bir yenilgiye uğramışlar, bunlardan Mekke müşrikleri ancak Mekke’nin fethine kadar mukavemetlerini sürdürebilmişler, Medine’deki yahudi kabileleri ise müslümanlarla yaptıkları antlaşmaları ihlâl durumlarına göre değişik muamelelere tâbi tutulmuşlar ve Resûlullah’ın dünya hayatına veda etmesinden önce bu kabilelerin Medine ve çevresindeki etkili konumları son bulmuştur. Kur’an’da yer alan ve karşılaşılacak başka bir mağlûbiyet haberi Bizanslılar hakkındadır (bk. Rûm 30:1-3). Âyette dünya hayatında tevhid inancına karşı tavır göstermede birleşen inkârcıların âhirette de cehenneme sürülme ve hep birlikte çok çetin azaplarla dolu bir ortamı paylaşma noktasında birleşecekleri bildirilmiş olmaktadır.

12-13.Ebu Davud`un Sünen`inde ve Beyhaki`nin Delail`inde Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiklerine göre Resulullah (a.s.) Bedir savaşında müşrikleri bozguna uğratınca Medine`deki yahudileri Kaynuka oğullarının çarşısında toplayarak onlara: "Ey yahudiler topluluğu! Allah`ın Kureyş`in başına getirdiğini sizin de başınıza getirmesinden önce Müslüman olun" diye buyurdu. Onlarsa: "Ey Muhammed! Kureyş`ten bazı kimseleri öldürmüş olman seni gururlandırmasın. Onlar çarpışmayı bilmeyen câhil kimselerdi. Vallahi eğer sen bizimle çarpışırsan bizim nasıl insanlar olduğumuzu ve şimdiye kadar bizim gibilerle karşı karşıya gelmemiş olduğunu anlarsın" dediler. Bunun üzerine Yüce Allah bu âyeti kerimeyi indirdi.İbnu`l-Munzir`in İkrime`den rivayet ettiğine göre de yahudilerden Finhas adlı adam Bedir olayından sonra: "Muhammed`i Kureyşileri öldürmesi gururlandırmasın. Onlar çarpışmayı beceremiyorlar" dedi. Bunun üzerine bu ayeti kerime indi. Bu rivayet mürseldir (yani tabiinden olan bir raviye dayanmaktadır ve sahabiden olan ravisinin kim olduğu belirtilmemiştir).  

 Bu âyet, müşriklerin veya bir başka rivayete göre yahudilerin, yakında müslümanlar karşısında yenik düşeceklerini Hz. Peygamber’e müjdelemektedir. Nitekim Kur’an’ın bu mucize haberi gerçekleşmiş ve gerek müşrikler, gerekse yahudiler karşısında zafer müslümanların olmuştur.  

(1)Resûl-i Ekrem (asm), Bedir’de müşriklerin mağlûbiyetinden sonra Medîne’ye döndüğünde yahudileri topladı ve onlara: “Kureyş’in başına gelen bu musîbet sizin de başınıza gelmeden evvel İslâm’a girin!” dedi. Onlar ise: “Yâ Muhammed! Harb etmeyi bilmeyen ve tecrübesi olmayan birkaç Kureyşliyi katletmek seni aldatmasın! Eğer sen bizimle muhârebe etseydin, nasıl insanlar olduğumuzu ve başkalarına benzemediğimizi anlardın!” demeleri üzerine bu âyet-i celîle nâzil oldu. (Râzî, c. 4:7, 203)  

1 Peygamberimiz Bedir’de Mekkeli müşrikleri yenip Medîne’ye dönünce, Yahûdîleri Kaynuka oğullarının pazaryerinde topladı ve onlara: “Ey Yahûdîler! Gelin Mekkelilerin başına gelen, sizin de başınıza gelmeden Müslüman olun.” dedi. Onlar da: “Ey Muhammed! Sen, kendi kendine üstünlük taslama. Çünkü sen savaş nedir bilmeyen, tecrübesiz bir toplumla savaştın. Eğer sen, bizimle savaşsaydın o zaman bizim nasıl insanlar olduğumuzu ve daha önce bizim gibilerle karşılaşmadığını anlardın.” dediler Bu olay üzerine Allah, bu âyeti indirdi. (Ebu Dâvut)  

[*] Beşiğin altı ve üstü olur. Cehennemdeki beşiğin altı da üstü de ateş olacaktır. Allah Teâlâ şöyle demiştir: "Onlar için cehennemden bir beşik ve üstlerinde örtüler olacaktır. Yanlış yapanları işte böyle cezalandırırız. (Araf 7:41) Üstlerinde ateşten tabakalar, altlarında da tabakalar olur." (Zümer 39:16) "Azabın, onları üstlerinden ve ayaklarının altından saracağı gün, Allah onlara: 'Yapıp ettiklerinizin tadına varın bakalım' diyecektir." (Ankebut 29:55)