Âl-i İmran Suresi 150. Ayet

Önceki âyetlerde müslümanlar düşman karşısında gevşeklik ve zaaf göstermeyen Allah erleri gibi olmaya teşvik edilirken burada da kâfirlere uymaktan sakındırılmaktadırlar. Âyetler Hz. Peygamber’in öldürüldüğüne dair yalan haberin yayılması üzerine yahudi ve münafıkların, “Muhammed, peygamber olsaydı öldürülmezdi; artık eski dininize ve dostlarınıza (kardeşlerinize) dönün!” şeklindeki sözleri sebebiyle inmiştir. İniş sebebi özel olmakla birlikte âyetler, her zaman ve her toplum içinde bulunabilecek münafıkların bu tür bozguncu sözlerine ve propagandalarına karşı müslümanları uyarmaktadır. Savaştan kaçmak yenilgiye, yenilgi de kâfirlere itaate sebep olur. Kâfirlere itaat ise sonuçta kişiyi hem dünyada hem de âhirette hüsrana uğratacak olan dinden dönmeye götürür. 150. âyetteki mevlâ kelimesi sözlükte “sahip, dost, yardımcı, arkadaş, köle, câriye, köle âzat eden ve âzat edilmiş köle” anlamlarına gelir. Burada “yardımcı, koruyucu, gözetici” anlamında kullanılmıştır (Ebû Hayyân, III, 77). Yani müminlerin yardımcısı sadece yüce Allah’tır ve en iyi yardımcı da O’dur. Mevlâ, dostlarını ve velâyeti altındakileri korur. Onlara yardım eder ve menfaatlerini gözetir. O’nun dostlarının, müşriklerden eman dilemek için münafıkların yardımına ihtiyaçları yoktur. Onların yardımcısı Allah’tır. Nitekim Uhud Savaşı’nda müslümanlar yenilmiş ve bir kısmı dağılmış olmalarına rağmen tamamen imha edilmekten Allah’ın yardımıyla kurtulmuşlardır. Allah’ın dostluğunu ve yardımcılığını kazanmış olan kimse başkalarının yardımına muhtaç olmaz. Çünkü en iyi yardımcı O’dur. O’nun yardımının tecelli ettiği yerde mağlûbiyet yoktur. Nitekim bir âyet-i kerîmede şöyle buyurulmuştur: “Allah size yardım ederse artık sizi yenecek hiçbir kimse yoktur; eğer sizi yardımsız bırakırsa O’ndan sonra size kim yardım edebilir? Müminler yalnız Allah’a güvensinler” (Âl-i İmrân 3:160).

1.Yakın olan, yardım eden, koruyan, yol gösteren. Mevla, yalnızca Allah'tır. Allah'tan başkasına Mevla, Mevlâna demek şirktir. Veli sözcüğünün eş anlamlısıdır.  

Allah’ın insana sahip çıkmasından, onu desteklemesinden, ona yardım etmesinden daha güzel ne olabilir! Bu ilişkiye dayanarak Allah’ın sınırsız gücünü kullanmak varken, insan ne diye zavallıları putlaştırarak onlardan faydalanmak için ellerini eteklerini öpmeye çalışır? “Nerede olursanız olun, O sizinle beraberdir” (Hadid 57:4) buyrulurken hangi akılla kendileri de muhtaç olan varlıklardan yardım dilenir? “Sizin Allah'tan başka taptıklarınız güç birliği yapsalar bir sinek dahi yaratamazlar. Eğer sinek onlardan bir şey kapsa, bunu ondan geri alamazlar. (Çünkü) isteyen de âciz, (kendisinden) istenen de.” (Hac 22:73)  

Bak 2:286.  

1 (Celâleyn, Kurtubî)2 Mevlâ: Kelime olarak, dost, efendi, koruyucu, köle, köle azat eden, azad edilmiş köle; oğul, amca, amcaoğlu, veli, tâbi ve layık olan kimse anlamlarına gelir. Çoğulu mevâli’dir. Kur'an’da; Rabb, sahip, koruyucu, yardımcı, dost, yâr, lütuf ve ihsanda bulunan, iyilik yapan anlamlarında Allah için kullanılmıştır. “O kâfirler yok, vazgeçmez de tekrar eskiye dönerlerse, artık yardımcınızın (mevlânızın) Allah olduğunu iyi bilin. O ne güzel dost (mevlâ) ve ne güzel yardımcıdır (mevlâ). (Enfâl: 40) İslam’a göre aralarında yardımlaşma ve dostluk cari olacağı için kölesini azat eden efendiye de azat edilen köleye de mevlâ denilir. 3 Bu âyetin tercümesi: “Tam tersine, Mevlânız olan Allah’a (itaat edin.) Çünkü O, yardım edenlerin en hayırlısıdır.” diye de yapılabilir.