Hadîd Suresi 28. Ayet

Önceki âyetlerde bütün peygamberlere iman etmenin gerekliliği üzerinde ısrarla durulmuş olduğundan, 28. âyetin “Size rahmetinden iki kat versin” diye çevrilen kısmı “Size rahmetinden iki pay versin” şeklinde de tercüme edilebilir. Bu ifade umumiyetle, Allah Teâlâ’nın, biri önceki peygamberlere, biri de Hz. Muhammed(s.a.s.)’e iman sebebiyle iki ayrı ecir vereceği anlamıyla açıklanmıştır (Zemahşerî, IV, 69; İbn Atıyye, V, 271). 29. âyetin başındaki –genellikle olumsuzluk anlamı taşıyan– “lâ” edatı dolayısıyla âyete değişik mânalar verilmiş ve önceki âyete farklı şekillerde bağlanmıştır. Müfessirlerin çoğunluğu bu edatın olumsuzluk anlamı taşımadığını (zâit olduğunu) kabul edip şöyle bir anlam vermeyi tercih etmişlerdir: “Böylece Ehl-i kitap’tan olanlar Allah’ın lutfundan hiçbir şeye erişemeyeceklerini veya Allah’ın lutfu üzerinde hiçbir güçlerinin bulunmadığını ve bütün inayetin Allah’ın elinde olduğunu bilsinler.” Bu mânayı önceki âyete bağlamak için yapılan izahların yaygın olanı şudur: Allah Teâlâ anılan peygamberlerden sonra Hz. Muhammed’e peygamberlik görevi vermiş olup hem onlara hem Hz. Muhammed’e inanmanızı istemektedir, ecrinizi de buna göre verecektir. Şu halde Ehl-i kitap bilmelidir ki peygamberlik sırf kendilerine özgü değildir; bu husus Allah’ın takdirinde olup dilediğine lutfeder ve kimse onun bu iradesini bertaraf etmeye güç yetiremez. Elmalılı, bu ifadeyi olumsuz soru kabul ederek mâna vermeyi tercih eder. Bu mânayla ilgili olarak onun yaptığı izah özetle şöyledir: Ehl-i kitap bu gerçekleri bilmez olurlar mı, bilmeyecekleri için mi Allah’ın resulüne iman etmeyecekler? Hayır, iman etmezlerse, bunları bilmediklerinden değil sırf çekememezlik, taassup ve inat sebebiyledir (VII, 4768-4770). Süleyman Ateş buna yakın bir anlayışla “... bilmezlik etmesinler” şeklinde bir mâna vermiş (IX, 283); İbn Âşûr ise baştaki –daha çok “için, dolayı, diye” anlamıyla kullanılan– “lâm” harfini sonuç bildirme (âkıbet) lâm’ı kabul ederek “Böylece Ehl-i kitap bilemeyecekler, peygamberlik lutfunun hep kendilerine ait olduğu yönündeki cehalet ve aldanışları içinde kalacaklardır” anlamını tercih etmiştir (XXVII, 430-432). Bizim tercih ettiğimiz meâlin önceki âyetle bağlantısı şöyledir: Ehl-i kitap, özellikle yahudiler Allah’ın lutuf ve rahmetinin kendilerine ait olduğunu ileri sürüyorlardı; müslümanlar Allah’a itaat ve son peygamberine iman ederek –böylece Ehl-i kitabın temel inancını tevârüs ettikleri gibi bu inancın bir gereği olan son peygambere iman değerine de sahip olarak– iki kat ecir alacaklar, Ehl-i kitabın iddialarının da temelsiz olduğu ortaya çıkacaktır. Evrendeki bütün varlıkların Allah’ı tesbih ettiğini bildirerek başlayan sûre, bütün lutuf ve ikramların O’ndan geldiğini hatırlatan bir ifadeyle, Allah Teâlâ’nın büyük lutuf sahibi olduğu belirtilerek sona ermektedir.

Yüce Allah Hz. İsa’nın izinden giden mutedil kişilere hitap etmektedir. Bu çerçevede öncelikle söz konusu kişilere “ey müminler” diye hitap ederek Yüce Allah’a karşı [takvâ]lı davranmalarını, O’nun emir ve yasaklarına itibar etmelerini, Hz. Muhammed’e de iman etmelerini emretmektedir.,Benzer mesaj: Kasas 28:54. vahyi savunurken yaşadıkları eziyetler ve tevhide sahip çıkma duygusunun bir karşılığı ve ödülü olarak Yüce Allah bu kişilere iki kez ödül vereceğini ifade etmektedir. Ödüllerden birisi “Kur’an öncesi dönemde müslüman olmaları nedeniyle” idi; diğeri de “Kur’an’a iman edip ona tâbi olmaları sebebiyle”dir. Hz. Muhammed’e nispet edilen bir rivayete göre, bu durumdakilere ödülleri iki kez verilecektir. İlkinin sebebi “önceki kitaba inanmaları”, diğeri ise “son kitaba inanmalarıdır” (Buhârî, İlim, 31; Müslim, İman, 241).  

1- Korunma; Allah'ın buyruklarına içtenlikle uyarak; o buyruklarla, kötü ve zararlı şeylere karşı kendisini korumaya, güvenceye almak.  

bk. Kur’ân-ı Kerim, 2:282; 8:29; 65:2.  

28.İbnu Ebi Hatim`in Mukatil`den rivayet ettiğine göre: "İşte onlara sabretmeleri dolayısıyla ecirleri iki kere verilecektir" (Kasas, 28:54) ayeti kerimesi inince ehli kitaptan Müslüman olanlar, diğerlerine karşı övünmeye ve: "Bize iki ecir var size ise bir ecir" demeye başladılar. Bu ise sahabilerin ağırına gitti. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi. (Bu konuda ayrıca Kasas suresinin 51. ve 54. ayeti kerimelerinin iniş sebeplerine bakınız.)  

 Burada ehl-i kitaba hitap edilerek, hem Hz. Peygamber’e hem de diğer peygamberlere iman etmeleri sebebiyle kendilerine iki nûr verileceği vâdedilmiştir.  

[6] Yâni peygamberlere inananlar!  

1 Yani, birisi önceki Peygamberlere îmanınızın karşılığı, diğeri de kendi Peygamberinize olan îmanınızın karşılığı olarak… Ebû Mûsa el-Eş’arî’den: Peygamber (s.a.v): “Üç kişi vardır ki, bunlar iki kere mükâfata ulaşırlar: Birincisi, ehl-i kitaptan olup da kendi Peygamberine ve daha sonra bana îman eden kişiye iki ecir vardır. İkincisi, bir cariyesi olup da onu güzelce terbiye edip, âzad ettikten sonra, onunla evlenen adama iki ecir vardır. Üçüncüsü, Rabbine ibâdetini güzel yapan ve efendisine itaat eden köleye de iki ecir vardır.” buyurmuştur. (Buhari, Müslim, İbnu Kesir)  

[4973] Burada hitap edilen teslisi reddeden ve tevhide inanan İsevilerdir (Krş: 5:14, not 22 ve 82, not 88).