A'raf Suresi 56. Ayet

Yukarıda bir tek âyette Kur’an’ın ulûhiyyet öğretisi veciz bir şekilde verildikten sonra bu iki âyette, tam yeri gelmişken, insanlara çok önemli iki hatırlatma yapılıyor: a) 55. âyette insanlardan, rablerine yakarır bir tarzda, gizli gizli veya alçak sesle dua etmeleri istenmekte; Allah’ın, aşırı gidip buyruğundan çıkanları, bu cümleden olmak üzere duada yakarış ve gizlilik sınırını aşanları sevmediği bildirilmekte; bu suretle, hadiste “ibadetin özü” diye nitelenen (Tirmizî, “Du‘â”, 1) dua münasebetiyle insanın rabbi ile ilişkisine bir disiplin getirilmektedir. Nitekim bazı müfessirler buradaki “Dua ediniz” buyruğunu “İbadet ediniz” şeklinde açıklamışlardır (Râzî, XIV, 128; dua hakkında bilgi için bk. Bakara 2:186). b) 56. âyette ise, Allah arzı yani dünyayı veya ülkeyi ıslah etmiş, düzene koymuşken, insanların orada fesat çıkarıp düzeni bozmaları yasaklanmakta; böylece insanın tabii ve beşerî çevresiyle ilişkisi düzenlenmektedir. Râzî âyetin bu bölümünü özetle şöyle açıklar: Dünyadaki hiçbir düzenli şeyi bozmayın. Öldürme, yaralama, gasp ve hırsızlık gibi insana verilen zararlar; inkâr ve bid‘atlarla dine verilen zararlar; zina, livata, zina iftirası gibi insan onuruna, namusuna ve aileye verilen zararlar; sarhoş edici şeylerle akla verilen zararlar bu yasağın kapsamına girer. Çünkü dünya hayatında insanlara ait beş temel hak ve menfaat konusu vardır: Can, mal, nesep, din ve akıl. “Yeryüzünde bozgunculuk yapmayın!” buyruğu bütün bu hak ve menfaatlerle bunların kapsamına giren diğer şeylerin korunmasını öngörür. Zira Allah’ın yeryüzünü ıslah ettiğini, düzene soktuğunu belirten ifade, Allah tarafından dünyaya bütün yaratılmışların menfaatlerini en uygun biçimde karşılayacak düzenlerin verildiğini bildirir. Öte yandan yüce Allah, peygamberler göndermek, kitaplar indirmek ve hüküm ve yasalar koymak suretiyle de dünyayı ıslah etmiş olup bu âyette, bir bakıma, insanlara “Peygamberleri yalanlamaya, kitapları inkâr etmeye, yasalara karşı gelmeye kalkışmayın!” denilmiştir. Zira bu isyanlar dünyada karışıklıklar çıkmasına, düzenin bozulmasına yol açar (XIV, 133). İnsanın çevresiyle sağlıklı ilişkiler kurup fesattan korunması iyi bir kullukla mümkün olacağı için âyetin sonunda tekrar dua konusuna dönülerek hem korku hem de ümit duygularıyla dua edilmesi istenmiş; nihayet “Muhakkak ki iyilik edenlere Allah’ın rahmeti çok yakındır” buyurulmuştur. Buradaki “iyilik edenler” (muhsinîn) kelimesi hem Allah’a kulluk ve dua ödevini hem de her türlü bozgunculuktan uzak durma, dünyanın düzenini yaşatma, kısaca iyi kul ve iyi insan, iyi komşu, iyi ana-baba, iyi vatandaş... olma yükümlülüklerini yerine getirenleri kapsar.

Benzer mesajlar: İsrâ 17:57; Enbiyâ 21:90; Secde 32:16; Zümer 39:9.,Bu iki ayet En‘âm 6:63, A‘râf 7:55, 206, İsrâ 17:57, 110, Enbiyâ 21:90, Secde 32:16 ve Zümer 39:9. ayetlerle birlikte okunmalıdır.  

1- İyi kimse, iyi işler yapan, iyi davranmayı ilke edinen, güzel ahlak sahibi olan.  

Kur’an-ı Kerim’de “ihsan” kökünden türeyen kelimelerin geçtiği âyetler bir araya getirildiği, bu kelimenin muhtevasına müslüman önderler, idareciler ve askerî erkânın, hayır hasenat sahibi müslümanların girdiği görülecektir. bk. Kur’ân-ı Kerim, 7:156.  

“Muhsin” İyi kimse, iyi işler yapan, iyi davranmayı ilke edinen, iyilikte bulunan, lütuf ve ihsan eden, erdemli, güzel ahlak sahibi olan kimse demektir. Ali İmran suresi 3:134. Ayetinde Muhsinler şöyle tarif edilmektedir: Bollukta ve darlıkta (Allah için) harcarlar, (kızdıklarında) öfkelerine hâkim olurlar ve kendilerine karşı kusurlu davranan insanları bağışlarlar.  

[5] Risâlet ile yer yüzünün ıslah olunmasından sonra siz onu maasi ile, ile berbat etmeyin.[6] İkabından korkarak, sevabını umarak.  

1 Duâ: Küçüğün büyükten, âcizin güçlüden, ihtiyaç ve arzusunu sözle, davranışla ve hal diliyle talep ve ricâsı demektir. Duâ’nın ihlâs ve ciddiyet içerisinde, çalım satmadan, saygısızlık etmeden, bağırıp çağırmadan, gösteriş yapmadan ve şikâyet etmeden sadece Allah’a, gönülden ve yalvararak yapılması gerekir. Allah, duâları ancak bu şartlarla kabul eder. Duâda lâyık olmayan ve günâh olan şeyleri talep etmek duâya tecavüz ve onu kötüye kullanmaktır. Cenab-ı Hak, Bakara: 186. ayette, “Eğer kullarım sana Benden sorarlarsa; Ben (kendilerine) pek yakınım, Bana dua ettiği zaman dua edenin duasını kabul ederim…” buyurarak “kişisel yakınlık” ile duâları kabuldeki sür’ate mecâz yapmıştır. Zîrâ Allah, mekândan münezzeh olduğu için, Onda mekânî yakınlık var sayılırsa; mekânın bir kısmını O’nun kapsamasının dışında ve mekânı Ondan daha geniş farz etmiş oluruz. Bk. (Kaf: 16)  

[1197] Tame‘ana verdiğimiz bu mâna için bkz: 32:16, not 27.