Bu ayet Hafs Mushafı sırasına göre baştan 5436, sondan 801. ayet; 71. sure ve Nûh Suresinin 17. ayetidir. Nûh Suresi 17. ayetinin kelime sayisi 5, harf sayısı 23 ve toplam ebced değeri ise 2161 olarak hesaplanmıştır. Nûh Suresinin toplam ebced değeri 75308 olarak hesaplanmıştır. Ebced sayımlarında varsa ء Hemze harfi dahil olarak sayılmıştır.
“Allah’ın insanları yerden bitirip yetiştirmesi” iki türlü yorumlanmıştır: a) İnsanlığın atası olan Hz. Âdem’in topraktan yaratılışına bir işarettir. b) Her bir insanın gelişmesi ve yaşaması için gerekli olan besinler doğrudan veya dolaylı olarak topraktan alındığı için insanların yaratılıp geliştirilmesi bitkilerin yerden bitirilmesine benzetilmiştir (İbn Âşûr, XXIX, 204). Âyette insanın, bedeniyle ait olduğu toprağa geri gönderileceği, ancak bir defa daha topraktan hayat alanına çıkarılacağı bildirilerek uhrevî sorumluluğunu unutmaması gerektiğine işaret edilmiştir.
Allah sizi, insan neslinin dölsüz ilk yaratılışını, yerden, topraktan gerçekleştirmekte, neslin devamını da topraktan yetişen gıda özünden özenerek meydana getirmektedir.
1 Nebat, yerde biten, yani neş’et edip yetişen her şeye denir. Daha sonra dalı olmayan, hayvanların yediği “ot” anlamında kullanılmıştır. Mastar olarak alınırsa “bitmek, ot bitmek, yetişmek” demek olur. Lâkin kelimenin asıl sîgasi mastar olduğu ve insan hayatı, bitkisel hayattan ibaret bulunmadığı için müfessirlerin çoğunluğu burada (نَبَاتًا)’in hâl değil, mastar olarak mef'ul-i mutlak olduğunu beyan etmişler ve “Allah sizi bitirdi siz de bir şekilde bittiniz” demek olduğunu belirtmişlerdir. Sonuç olarak bu ifade iki şekilde anlaşılabilir: a- Babanız Âdem’i topraktan yarattı ve sizleri de ondan üreme yoluyla çoğalttı. b- Hepinizi topraktan meydana gelen gıdalarla oluşan, spermden yarattı.
Muhammed Esed
Ve Allah sizi yerden [tedricî bir şekilde] yeşertip büyütmüştür; 10 ve sonra sizi [öldükten sonra] ona geri döndürecektir:
[5332] İnsanın hem biyolojik canlı olmadan önceki elementer kökenine hem de her insanın büyüme ve üreme sürecini ifade eden biyolojik kökenine atıf. Bu âyet 14. âyetin yanında, tekâmül kanununa atıf yapan İnsan 1 ve benzer yapıdaki Hac 55 ile birlikte anlaşılmalıdır.
numaralı âyet, insanın çeşitli aşamalardan geçirilerek yaratıldığını belirtiyor. 17 numaralı âyet ise bu aşamaların ilkine işâret etmektedir. Yeryüzündeki maddî hayâtın ilk belirtisi bitkidir. Bitkilerden sonra hayvanlar ve en sonunda da insanlar yaratılmıştır. İnsanın menşe'ine çeşitli yerlerde işâret eden Kur'ân, bu yaratmanın bir tekâmül içinde olduğunu gösterir. Ancak insan herhangibir hayvandan değil, kendi kökeninden tekâmül ettirilmiştir. Bu tekâmülün nasıl olduğunu ancak Allah bilir.
