Müdebber, efendisinin, ölümüyle hür olacağı daha önceden bizzat sahibi tarafından bildirilen köledir. Kurtubi ve diğer bazı alimler şöyle demiştir: "Müdebber kılma (tedbir) anlaşmasının meşru olduğunda bütün alimler ittifak etmiştir. Yine bu anlaşmanın, efendinin sadece malının üçte birine tekabül eden kısmı için geçerli sayılacağında da görüş birliği vardır. Fakat Leys ve Züfer, tamamının mirastan karşılanacağı görüşündedir.
Alimler, müdebber kılma anlaşmasının caiz mi yoksa bağlayıcı bir anlaşma mı olduğu konusunda görüş ayrılığı içindedir. Bağlayıcı olduğu görüşünü savunanlar, müdebber kölede, efendinin, azat etme dışında hiçbir tasarrufta bulunamayacağı görüşündedir. Caiz olduğunu savunanlar ise, efendinin köle de tasarruf etmesini caiz görür. Birinci görüş, Malik, Evzai ve Kufeli alimlere aittir. İkinci görüş ise, Şafii ve ehl-i hadis’e aittir. Delilleri yukarıda zikredilen hadistir.
باب: هل يسافر بالجارية قبل أن يستبرئها. 111. KİŞİ, SATIN ALDlĞI CARİYE İLE HENÜZ GEBE OLMADIĞI ANLAŞILMADAN ÖNCE YOLCULUĞA ÇiKABİLİR Mİ? ولم ير الحسن بأسا أن يقبلها أو يباشرها.---وقال ابن عمر رضي الله عنهما: إذا وهبت الوليدة التي توطأ، أو بيعت، أو عتقت فليستبرأ رحمها بحيضة، ولا تستبرأ العذراء.---وقال عطاء: لا بأس أن يصيب من جاريته الحامل ما دون الفرج، وقال الله تعالى: {إلا على أزواجهم أو ما ملكت أيمانهم}. /: المؤمنون: 6/.
Hasan, böyle kimsenin, cariyeyi öpmesinde ve cinsel ilişkide bulunmasında bir beis görmemiştir. İbn Ömer r.a. şöyle demiştir: Kendisi ile cinsel ilişkide bulunulmuş olan bir cariye hibe edildiği, satıldığı veya azad edildiği zaman bir adet dönemi kadar hamile olup olmadığı anlaşılsın diye beklenir. Bakire olanların böyle yapması gerekmez. Ata şöyle demiştir: Başkasından hamile olan cariyesinden tam cinsel ilişki olmaksızın (yaklaşmak dışında) istifade edebilir. Allah Teala, "Ancak hanımları ve sahip oldukları cariyeler hariç" (Mu'minun, 6). buyurmuştur.
حدثنا عبد الغفار بن داود: حدثنا يعقوب بن عبد الرحمن، عن عمرو بن أبي عمرو، عن أنس بن مالك رضي الله عنه قال: قدم النبي صلى الله عليه وسلم خيبر، فلما فتح الله عليه الحصن، ذكر له جمال صفية بنت حيي بن أخطب، وقد قتل زوجها وكانت عروسا فاصطفاها رسول الله صلى الله عليه وسلم لنفسه، فخرج بها حتى بلغنا سد الروحاء حلت، فبنى بها، ثم صنع حيسا في نطع صغير، ثم قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: (آذن من حولك). فكانت تلك وليمة رسول الله صلى الله عليه وسلم على صفية. ثم خرجنا إلى المدينة، قال: فرأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم يحوي لها وراءه بعباءة، ثم يجلس عند بعيره فيضع ركبته، فتضع صفية رجلها على ركبته حتى تركب.
Yolculuğun zikredilmesi, çoğunlukla seferde iken cariye ile cinsel ilişkide bulunulması ihtimalinin yüksek olmasından dolayı bu başlık konulmuştur. İbn Ömer r.a.'in: Cinsel ilişkide bulunulan cariye hibe edilir, satılır veya azad edilirse bir hayız müddeti beklemesi gerekir. Bekar olanların bir hayız müddeti beklemesini gerekli görmemesi, onun, bakireliği hamile kalmaya ya da cinsel ilişkide bulunulmadığını göstermektedir. Oysa bu, tartışmaya açık bir durumdur. Onun bu anlayışına göre, istibra' (hamile olmadığının anlaşılması için bir hayız müddeti beklemek) bir tür teabbüdilik taşımaktadır.
Bundan dolayı menapoza girmiş (aise) kadının da hamile olmadığının anlaşılması için beklemesi gerekir.
