Bu başlıktan maksat, Firavun'un hanımı Müzahim kızı Asiye'yi sözkonusu etmektir. Denildiğine göre o İsrailoğullarından idi ve Musa'nın halası idi. Meryem ise daha sonra ayrıca sözkonusu edilecektir. "Kadınlardan Firavun'un karısı Asiye ile İmran'ın kızı Meryem dışında kimse kemale ermemiştir" buyruğu ile Buhari bu kapsamı daraltılmış ifadeyi bu iki kadının birer nebi olduğuna delil göstermektedir.
Çünkü insan türünün en mükemmeli hiç şüphesiz önce nebilerdir, sonra velilerdir, sıddıklar ve şehidlerdir. Eğer bu iki kadın nebi olmamış olsaydı, kadınlar arasında da veli, sıddıka ve şehide olmaması gerekirdi. Vakıada ise bu nitelikler birçok kadında bulunan niteliklerdir. Sanki Yüce Allah Resulü şöyle buyurmuş gibidir: "Kadınlardan filan ve filan kadın dışında kimseye nübüwet verilmemiştir."
Eğer sıddıka yahut veliyye ya da şehitlik sıfatı yalnızca filan kadın ile filan kadın için sabittir, demiş olsaydı, elbette ki bu doğru olmazdı. Çünkü bu nitelikler başkalarında da bulunmaktadır. Şu kadar var ki hadiste sözkonusu edilen kemale ermekten maksadın, nebilerin dışındakilerin kemali olması hali müstesnadır. Ancak açıklanan durum sebebiyle nebilerin dışındakilerin kemalinin kastedildiğini ortaya koyacak tam bir delil bulunmamaktadır. Doğrusunu en iyi bilen Allah'tır.
Buna göre maksat, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in zamanından önceki zamanlardır. Ayrıca Nebi sallallahu aleyhi ve sellem kendi dönemindeki kadınlardan Aişe dışında kimseyi sözkonusu etmemiştir. Hadiste Aişe r.anha'nın diğer kadınlara göre daha faziletli olduğuna dair açık bir ifade bulunmamaktadır. Çünkü tiridin diğer yemeklere üstünlüğü ancak hazırlanmasının külfetsiz oluşu ve kolaylıkla hazmedilişi dolayısı iledir ve o dönemde onların yemeklerinin en Üstünü idi. Bununla birlikte bütün bu özellikler her bakımdan tiridin en üstün olmasını gerektirmemektedir. Başka açılardan başka yemeğe nispetle daha az faziletli olması mümkündür.
Kurtubi der ki: Sahih olan, Meryem'in nebi olduğudur. Çünkü yüce Allah ona melek vasıtasıyla vahiy bildirmiştir. Asiye'ye gelince, onun nebi olduğuna dair herhangi bir delil varid olmamıştır. el-Kermani der ki: "Kemale eriş" lafzı dolayısıyla nebi olması gerekmez. Çünkü kemal bir şeyin tamam olması ve kendi alanında en ileri dereceye varmış olması halini anlatmak için kullanılır. O halde maksat onun kadınlar hakkında sözkonusu olan bütün fazilet alanlarında en ileri dereceye ulaşmış olmasıdır. (Devamla) der ki: Kadınlardan nebi olmadığına dair icma' da nakledilmiş bulunmaktadır. Evet Kermani böyle demektedir. Bununla birlikte el-Eşarı'den, kadınlardan altı tane nebi olduğunu söylediği de nakledilmiştir. Bunlar Havva, Sara, Musa'nın annesi, Hacer, Asiye ve Meryem'dir. Onun nübüvvet hususunda belirlediği ölçüye göre, Allah tarafından meleğin bir emir, nehiy ya da ileride meydana geleceklere dair bir bilgi getirerek geldiği her bir şahıs, bir nebidir. Yüce Allah tarafından bu kabilden çeşitli hususları bildirmek üzere bunlara meleğin gelmiş olduğu da sabittir.
Kur'an-ı Kerim'de bunların bazılarına vahiyde bulunulduğu da açıkça ifade edilmiştir. İbn Hazm "el-Milel ve'n-Nihal" adlı eserinde bu meselede görüş ayrılığının ancak kendi çağında Kurtuba'da tartışma konusu edildiğini ve o zamana kadar böyle bir tartışmanın bulunmadığını zikretmiş bulunmaktadır. Bu hususta görüş belirtenler arasında üçüncü bir görüş daha nakletmiştir ki, o da bu hususta görüş açıklamamaktır. (Devamla) der ki: Kadınlardan nebi geldiğini kabul etmeyenlerin delili yüce Allah'ın: "Senden önce gönderdiğimiz Resuller kendilerine vahyettiğimiz şehirli erkeklerden başkaları değildi. "[Yusuf, 109] buyruğudur. (İbn Hazm) der ki: Ancak bu buyrukta delilolacak bir taraf yoktur. Çünkü kimse kadınlara risalet verildiğini iddia etmiş değildir. Sözkonusu görüş ayrılığı sadece Nübuvvet ile alakalıdır. Bu hususta varid olmuş en açık buyruklar Meryem kıssasındadır. Musa'nın annesinin kıssasında da onun için Nübuvvetin sabit olduğuna delil olacak taraflar vardır.
Çünkü sadece ona bu hususun vahyedilmesi dolayısı ile çocuğunu denize attığını görüyoruz. Şanı Yüce Allah da Meryem'i ve ondan sonra da başka nebileri sözkonusu ettikten sonra şöyle buyurmaktadır: "İşte bunlar Allah'ın kendilerine nimet verdiği ... nebilerdendir." (Meryem, 58) Böylelikle o da bu genel buyruğun kapsamı içerisine girmiş olmaktadır. Doğrusunu en iyi bilen Allah'tır.
باب: {إن قارون كان من قوم موسى}. الآية /القصص: 76/. 33. "GERÇEKTEN KARUN, MUSA'NIN KAVMİNDENDİ."[Kasas, 76] {لتنوء} لتثقل، قال ابن عباس: {أولي القوة} لا يرفعها العصبة من الرجال. يقال: {الفرحين} المرحين. {ويكأن الله} /القصص: 82/: مثل: ألم تر أن الله. {يبسط الرزق لمن يشاء ويقدر} /الرعد: 26/: يوسع عليه ويضيق. İbn Abbas dedi ki: "Güçlü kimseler" [Kasas, 76] Onun hazinesinin anahtarlarını ancak bir erkekler topluluğu kaldırabiliyordu.
"el-Ferihin"[Kasas, 77] el-merihin (şımarıklar) demektir. "Vay demek ki Allah ... "[Kasas, 82] buyruğu, "Görmez misin ki şüphesiz Allah dilediğinin rızkını bast eder, dilediğininkini de kısar"[Rum, 37] buyruğuna benzemektedir. Rızkını genişletir ve daraltır, demektir. AÇiKLAMA: "Şüphesiz Karun, Musa'nın kavminden idi"[Kasas, 76] ayetinde sözü geçen Karun'un nesebi: Karun b. Yasfed b. Yeshar olup, Musa'nın amcasının oğludur. Karun'un kavmine karşı bağyetmesi (haddi aşması, azması)nin tefsiri hususunda ihtilaf edilmiştir. Bunun hased olduğu söylenmiştir. Çünkü o: Musa ve Harun işi alıp götürdü, bana da bir şey kalmadı, demişti. Kibir diye de açıklanmıştır. Çünkü o malının çokluğu sebebiyle tuğyan etmişti.
"el-Ferihin: el-Merihin (şımarıklar)" şeklindeki açıklama İbn Abbas'ın tefsiridir. Yani onlar şımarır, azarlar ve nimetleri dolayısıyla Allah'a şükretmezler. İbn Ebi Hatim sahih bir senedle İbn Abbas'tan şöyle dediğini rivayet etmektedir: Musa İsrailOğullarına şöyle diyordu: Allah size şunu şunu emrediyor. Nihayet malları ile ilgili Allah'ın emirlerini onlara anlatınca bu Karun'a ağır geldi. İsrailoğullarına dedi ki: Musa, zina eden recmedilir diyor, gelin fahişe bir kadına bir şeyler verelim, o da Musa'nın kendisine bir iş yaptığını söylesin. Böylelikle Musa recmedilecek, biz de ondan kurtulup rahata kavuşacağız.
Dediklerini yaptılar, Musa onlara hitap edince ona dediler ki: Sen dahi olsan hüküm yine böyle midir? O: Ben dahi olsam, dedi. Bu sefer: Sen zina etmişsin dediler. Musa buna tahammül gösteremedi. Kadına haber gönderdiler. Kadın huzura gelince, Musa'nın heybetinden çekindi. Musa: İsrailoğulları için denizi yaran hakkı için mutlaka doğruyu söyleyeceksin, diye ona and verdi. Kadın da doğruyu ikrar ve itiraf etti. Musa ağlayarak secdeye kapandı. Yüce Allah ona: Yere sana itaat etmesini emrettim. Dilediğin emri ona ver, diye vahyetti. O da yere emretti, Karun ve beraberindekiler yerin içine geçti.
باب: قول الله تعالى: {وإلى مدين أخاهم شعيبا} /هود: 84/. 34. YÜCE ALLAH'IN: "MEDYEN'E DE KARDEŞLERİ ŞUAYB'I (GÖNDERDİK)."[A'raf, 85; Hud, 84; Ankebut,36] AYETİ إلى أهل مدين، لأن مدين بلد، ومثله: {واسأل القرية} /يوسف: 82/. واسأل {العير} /يوسف: 82/: يعني أهل القرية وأهل العير. {وراءكم ظهريا} /هود: 92/: لم تلتفتوا إليه. يقال إذا لم تقض حاجته، ظهرت حاجتي وجعلتني ظهريا.قال: الظهري أن تأخذ معك دابة أو وعاء تستظهر به.
مكانتهم ومكانهم واحد. {يغنوا} /الأعراف: 92/: يعيشوا. {تأس} /المائدة: 26، 68/: تحزن. {آسى} /الأعراف: 93/: أحزن.وقال الحسن: {إنك لأنت الحليم الرشيد} /هود: 87/: يستهزؤون به.وقال مجاهد: ليكة الأريكة. {يوم الظلة} /الشعراء: 189/: إظلال الغمام العذاب عليهم. Burada kasıt Medyen halkınadır. Çünkü Medyen bir şehrin adıdır. Yüce Allah'ın: "Karyeye {kasabaya} sor. el-Iyre {kafileye, kervana} sor.
"[Yusuf,82] buyrukları da buna benzemektedir ki kasaba halkına ve kafilede bulunanlara sor demektir; "Onu arkanıza attığınız. "[Hud, 92] Yani ona iltifat etmemişlerdi. Bir kimsenin ihtiyacı görülmeyecek olursa, benim ihtiyacımı arkana attın, beni arkana attın, denilir. "ez-Zahri" ise beraberinde kendisi ile şeytanın gücünü pekiştireceğin bir binek yahut da bir kap alman anlamına gelir.
"Mekanetuhu"[Yasin, 67] ile onların mekanları, aynı anlamdadır. "Yağnev"[A'raf, 92] yaşa(ma)dılar, demektir. "Yey'es" üzülür, "Asa" üzülürüm anlamındadır. el-Hasen dedi ki: "Şüphesiz ki sen halim birisisin. "[Hud, 87] diyerek onunla alay etmişlerdi. "Yevmu'z-zulle" bulutun üzerlerinde azabı gölge gibi tutması, bulundurması demektir. "Yüce Allah'ın: "Medyen'e kardeşleri Şuayb'ı gönderdik. "[Hud, 84] buyruğunda geçen "Medyen", İbrahim aleyhisselam yakıldığı zaman ona iman edenlerden birisi idi. İbn Hibban, Ebu Zer yoluyla gelen uzunca hadiste şunrı söylediğini rivayet etmektedir: "Şu dört kişi Araplardandır: Hud, Salih, Şuayb ve Muhammed" Buna göre o Arab-ı Aribedendir.
