Sahîh-i Müslim 2850. Hadis

Ahmed Davudoğlu açıklaması: Bu hadîsi Buhâri «Kitâbu Cezâi's-Sayd» ile «Hibe» bahsinde, Tirmizî, Nesaî ve İbni Mâce «Kitâbü'I-Haccda muhtelif râvilerden tahric etmişlerdir. Ebvâ' ile Veddân: Mekke ile Medine arasında iki yerdir. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in annesinin Ebvâ'da vefat ettiği rivayet olunmuştur. Râvi, Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in o gün Ebva'da mı yoksa Veddan’da mı olduğunu kestirememiştir. Râvilerden bâzıları Veddan'da, bazıları da Ebvâ'da bulunduğunu şeksiz olarak rivayet etmişlerdir. Aynî: «Zahire bakılırsa buradaki şekk, İbni Abbas (Radiyallahu anh)'dandır.» diyor. Ebva ile Veddan arasında 8 mil mesafe olduğu söylenir. Hz. Sa'b b. Cessâme, Veddanlıdır. Getirdiği hediye hususundaki rivayetler —kitabımızdakilerden de anlaşılacağı vecihle — muhteliftir. Bunların bâzılarında hediyenin bir yaban eşeği, bâzılarında yaban eşeği eti, bir rivayette ucundan kan damlayan yaban eşeği bud'u, başka bir rivayette yaban eşeğinin yarısı, bir rivayette av etinden bir uzuv, olduğu bildirilmektedir. Bundan dolayıdır ki, ulemâ hayvanın diri olup olmadığında ihtilâf etmişlerdir. Tahavî diyor ki: «îbni Abbâs'dan gelen bütün rivayetler Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in Hz. Sa'b'a iade ettiği hediyede onun diri olmayan bir av eti olduğunda müttefiktir. Bu da ihrâmlıya av eti yemeyi kerih görenlere delildir...» İbni Battal, Sa'b hadîsinin muhtelif rivayetlerine bakarak hâdisenin bir olmayıp, muhtelif zamanlarda cereyan etmiş ayrı ayrı vak'alar olduğunu söylemiştir. Ona göre Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) e bir defa bütün bir yaban eşeği, başka bir defa yaban eşeğinin budu, bîr defa da bacağı hediye edilmiştir. Çünkü böyle bir hâdiseyi râvilerin unutması mümkün değildir. Kurtubî, Buhâri 'nin bu mes'ele için bâb tahsis etmesinden hayvanın diri olduğu anlaşıldığını, başka rivayetlerin ise Ölü olduğuna delâlet ettiğini söyledikten sonra «Bu rivayetlerin arasını bulmanın çaresi şudur: Hz. Sa'b yaban eşeğini ölü olarak getirmiş ve Resûlallah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in yanına koymuştur. Sonra hayvandan bir parça keserek ona hediye etmiştir. Bu suretle her iki rivayet de doğru olmuş olur. Yahut mecazen hayvanın bir uzvuna, bütününün ismi verilmiştir. Şöyle de diyebiliriz: Hz. Sa'b hayvanı diri olarak getirmiş, Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) kabul etmeyince onu keserek bir uzvunu hediye etmiştir.» demiştir.