Muhammed b. Ali b. Ebû Tâlib
- Künye
- Ebü'l-Kâsım
- Nisbe
- el-Kureşî, el-Hâşimî, el-Medenî
- Tabaka
- 2. tabaka
- Şehir
- Medine
- Vefat kaydı
- h. 73 (bazı kaynaklarda 81, 80, 82, 92, 93, 114)
Muhammed b. Ali, Hz. Ali'nin oğludur ve annesi Havle bint Ca'fer Benî Hanîfe kabilesinden olduğu için Muhammed b. el-Hanefiyye diye tanınmıştır. Künyesi Ebü'l-Kâsım'dır. Hicrî 16 (m. 637) yılında Medine'de doğmuştur. Cesaretiyle ün kazanmış, Cemel ve Sıffîn savaşlarında babasının sancağını taşımıştır.
Siyasi olaylarda temkinli bir tavır takınmıştır. Yezîd'e biat etmiş, kardeşi Hz. Hüseyin'in Kerbelâ'ya giden yürüyüşüne katılmamıştır. Muhtâr es-Sekafî Kûfe'de onun adına ayaklandığında bu hareketle arasına ustaca mesafe koymuştur. Abdullah b. ez-Zübeyr'in biat taleplerini, Müslümanlar tek bir halife üzerinde birleşmedikçe biat etmeyeceğini söyleyerek geri çevirmiş; İbnü'z-Zübeyr'in ölümünden sonra Abdülmelik b. Mervân'a biat etmiştir.
Hadis rivayet eden âlimlerdendir; Buhârî'deki rivayetlerini babası Hz. Ali'den nakleder. Oğulları Ebû Hâşim Abdullah ve Hasan, erken dönem itikadi tartışmalarında etkili olmuştur. Muharrem 81 (Mart 700) tarihinde vefat etmiş ve Medine'de Bakî' Mezarlığı'na defnedilmiştir. Keysâniyye fırkası onu imam kabul etmiş ve mehdi olarak dönüşünü beklemiştir.
Râvi adları senedden otomatik ayrıştırılmış, kimlik ve hayat bilgileri ricâl kaynaklarından (Itqan râvi profilleri, muslimscholars.info) eşleştirilerek eklenmiştir; eşleşmeyen yazımlar ayrı kayıt olarak kalabilir.
İbnü'l-Hanefiyye (Muhammed İbn Ali İbn Ebu Talib) şöyle demiştir: "Ali r.a., Osman r.a.'ın aleyhinde konuşacak olsaydı, bazı kimselerin kendisine gelerek Hz. Osman tarafından görevlendirilen zekat memurlarını şikayet ettikleri zaman konuşurdu. Hz. Ali (bana yazılı bir belge vererek) beni Hz. Osman'a gönderdi ve şunları söylememi istedi: "Osman'a git ve ona bu belgede Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in zekatı kimlere verdiğinin yazılı olduğunu söyle. Onun görevlendirdiği zekat memurları buna göre hareket etsinler." Ben bu yazılı belgeyi Hz. Osman'a götürdüğümde: "Benim buna ihtiyacım yok" dedi. Ben de belgeyi tekrar Hz. Aliiye getirdim ve olan biteni anlattım. O da: "Tamam öyleyse, belgeyi aldığın yere koy!" dedi.
İbnü'l-Hanefiyye (Muhammed İbn Ali İbn Ebu Talib) şöyle demiştir: "Babam Hz. Ali, beni Osman r.a.'a gönderip şöyle demişti: "Şu yazılı belgeyi al ve Osman'a götür. Çünkü bu belgede Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in zekatla ilgili emir ve talimatları bulunmaktadır."
Muhammed b. el-Hanefiyye dedi ki: "Ben babama sordum. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'den sonra insanların hayırlısı kimdir? O: Ebu Bekir'dir dedi. Sonra kimdir, diye sordum, sonra Ömer'dir dedi. Daha sonra Osman'dır diyeceğinden korktuğum için: Sonra sen misin deyince: Ben ancak Müslümanlardan bir adamım, dedi."
Usame'nin azatlısı Harmele şöyle anlatmıştır: -Amr b. Dinar 'Ben bu Harmele'yi görmüşümdür' demiştir.' -Usame b. Zeyd beni Ali'nin yanına gönderdi ve ona şöyle dedi: Ali senden şimdi soracak ve "Arkadaş ın Üsame neden bana yardım etmekten, yanımda yer almaktan geri kaldı?" diyecektir. Ali'ye şöyle de: Üsame sana şunu söylüyor: Eğer sen bir aslanın ağzının içinde olaydın, orada seninle beraber olmayı arzu ederdim. Fakat bu meseleyi (Müslümanlarla çarpışmayı) doğru bulmuyorum. Harmele olayın devamını şöyle anlattı: Ben bu sözü getirip, Ali'ye haber verdim, fakat bana hiçbir şey vermedi. Sonra Hasen, Hüseyin ve İbn Cafer'in yanına gittim. Onlar binek devemi ağır yüklerle yüklediler.
