Bu ayet Hafs Mushafı sırasına göre baştan 6224, sondan 13. ayet; 112. sure ve İhlâs Suresinin 3. ayetidir. İhlâs Suresi 3. ayetinin kelime sayisi 4, harf sayısı 12 ve toplam ebced değeri ise 240 olarak hesaplanmıştır. İhlâs Suresinin toplam ebced değeri 1002 olarak hesaplanmıştır. Ebced sayımlarında varsa ء Hemze harfi dahil olarak sayılmıştır.
Allah Teâlâ’nın yaratılmışlara ait noksan sıfatlardan münezzeh olduğunu ifade eden bu âyet, samed isminin açıklaması olup, Allah’a evlât nisbet edenleri ve soy kavramına giren her şeyi; meselâ, “Mesîh Allah’ın oğludur” diyen hıristiyanların (Tevbe 9:30) ve meleklerin Allah’ın kızları olduğunu söyleyen (En‘âm 6:100) müşriklerin bu iddialarını reddeder. Zira çocuk, eşin olmasını gerektirir; eş de çocuk da bazı ihtiyaçları karşılama arzu ve eğiliminin sonuçlarıdır; Allah ise ihtiyaçtan münezzehtir. Eşleri de çocukları da O yaratmıştır; yarattığı şeylere muhtaç olması ise imkânsızdır (bk. En‘âm 6:101). Âyetin, “O, doğmamıştır” meâlindeki ikinci cümlesi Allah Teâlâ’nın doğum veya sudûr yoluyla bir ana veya babadan, bir asıldan meydana gelmediğini ifade eder. Çünkü doğan her şey sonradan olur; oysa Allah kadîm ve ezelîdir, yani varlığının bir başlangıcı yoktur.
Mehmet Okuyan
Doğurtmamıştır (kimsenin babası değildir) ve doğurulmamıştır (kimsenin çocuğu da değildir).
Bu cümlede Yüce Allah’ın oğlu veya kızları olduğu kabulleri bütünüyle reddedilmekte, yahudi, hristiyan ve müşrikler gibi bütün zamanların müşriklerinin ve inkârcılarının bu iddiaları reddedilmektedir.
Bayraktar Bayraklı
3,4. O, doğurmamış ve doğurulmamıştır. Hiçbir şey O'na denk değildir.[822]
Doğurmamıştır, doğmamıştır. O’nun başlangıcı ve sonu yoktur. Ne kendisi başka bir ilâhtan meydana gelmiştir, ne de kendisinden başka bir ilâh zuhur etmiştir. Doğmak ve doğurmak, âciz ve muhtaç varlıkların özelliğidir; oysa Allah tam ve mükemmeldir, her türlü âcizlikten, noksanlıktan uzaktır, yücedir.
1 O Allah, baba veya anne olmadığı gibi, başkasından doğup, çocuk da olmamıştır. Çünkü doğuran fani ve muhtaç olacağı gibi, doğan da ezelî ve varlığı kendisinden olamaz. Bu ifâde bir de; “O, vücutça başkasından doğmadığı gibi fikir yönünden de başkasından etkilenmez, emir altına alınamaz.” diye de anlaşılabilir.
[5937] Yani “doğurmamış/doğurtmamıştır”, anne-baba olmamıştır.
[5938] Lem telid yerine lem yelid gelmesi özellik ve öncelikle Allah’a her tür oğul isnadını önlemeye yöneliktir. Neden oğul? Zira Allah’a kız evlat isnat eden yok. Müşriklerin putlarını kadın suretinde yapıp onlara “Allah’ın kızları” demeleri, -hâşâ- “Allah’ın haremi” anlamındadır. Yani baba olmamıştır, babası olmamıştır. Zira her doğan ölür, her ölen ise yaratılmıştır. Bu âyet başta eski dünya Şamanizm’i, Hind, Yunan ve kadim Batı paganizmi ve Hıristiyan teslisi olmak üzere, tüm şirk türlerini reddeder.
