Bakara Suresi 130. Ayet

İlk âyette yahudiler, hıristiyanlar ve putperest Araplar’a yönelik bir eleştiri bulunmaktadır. Zira 124. ve onu takip eden âyetlerden anlaşılacağı üzere, “İbrâhim’in inanç sistemi” (millet-i İbrâhim) kısaca, Allah’ın birliğini tanımak, kalben O’na teslim olmak, yalnız O’na kulluk etmek, Beytullah’ı kutsiyetine yakışmayan her türlü maddî ve mânevî kirden temiz tutmak ve orada gerekli ibadet kurallarını uygulamak gibi hükümleri içermektedir. Hz. İbrâhim’in dünyada seçkin kılınması, âhirette iyiler arasında yer alması da böyle bir dinin kendi dönemindeki en büyük temsilcisi olmasından dolayıdır. 132. âyette ifade buyurulduğu üzere o, söz konusu dini kendi çocuklarına ve dolayısıyla sonraki nesillere de vasiyet etmiştir. 132-133. âyetlerde onun torunu ve Hanîf dininin diğer bir temsilcisi olan Hz. Ya‘kub’un da kendi oğullarına aynı vasiyeti tekrar ettiği, tevhid inancından sapmamalarını emrettiği; onların da tevhid geleneğini yaşatacaklarına dair söz verdikleri bildirilmektedir. Bu durum karşısında Hz. Peygamber döneminden itibaren gerek yahudiler ve hıristiyanlar gerekse müşrik Araplar, kendilerini İbrâhim’in soyuyla bağlantılı görmelerine rağmen, İslâm dinini ve Hz. Muhammed’in peygamberliğini kabul etmemekle, temelde İbrâhimî geleneği, diğer bir deyişle Hanîf dinini de reddetmiş oluyorlardı. Çünkü hem konumuz olan âyetlerde hem de Kur’an-ı Kerîm’in başka birçok yerinde Hz. Muhammed’in getirdiği dinle İbrâhim ve diğer hak peygamberlerin getirdikleri dinlerin aynı ilâhî hakikatleri içerdiği bildirilmekte, hatta bu sûrenin 135. âyetinde müslümanlara, “Biz, Hanîf olan İbrâhim’in dinine uyarız” demeleri emredilmektedir. Öte yandan 132. âyetin son cümlesinden de anlaşılacağı üzere İbrâhim’le Ya‘kub’un, oğullarına vasiyet ettikleri din de genel anlamda İslâm’dan başkası değildi. Kur’an-ı Kerîm’de de Hz. Ya‘kub’un, İshak’ın oğlu olduğuna işaret edilir (Hûd 11:71); ayrıca Yûsuf sûresinde (12:4) Yûsuf’un babası olduğu belirtilerek oğlunun kuyuya atılmasından duyduğu derin üzüntüden ve bu olay üzerine gözlerini kaybetmesinden, engin sabrından, kıtlık üzerine oğullarını Mısır’a göndermesinden, Yûsuf’a kavuştuktan sonra gözlerinin açılmasından bahsedilir. Kur’an’da ayrıca onun sâlih kullardan olduğu (Enbiyâ 21:72), Allah’ın kendisine vahiy indirdiği (Bakara 2:136; Âl-i İmrân 3:84), Allah’ın güçlü ve basiretli kulları arasında yer aldığı (Sâd 38:45) bildirilir. Tevrat’ta, Ya‘kub peygamberin, Tanrı ile güreşip O’nu yendiği için Tanrı’nın ona İsrâil adını verdiği bildirilir (Tekvîn, 32:24-28). İslâmî kaynaklarda da İsrâil kelimesinin Hz. Ya‘kub için kullanıldığı ifade edilmekle birlikte, yahudi kaynaklarında bu kelimenin anlamı konusunda verilen bilgiler İslâm’ın ulûhiyyet ve peygamberlik inancıyla bağdaşmadığı için müslüman bilginler bu hususta farklı açıklamalar getirmişlerdir (genişbilgi için bk. Bakara 2:40).

1- İnanç sisteminden, uygarlığından, yaşam biçiminden, yolundan.  

130.İbnu Uyeyne şöyle bildirmiştir: Abdullah bin Selâm (r.a.)`dan rivayet edildiğine göre o kardeşinin iki oğlu Seleme ile Ebu Muhacir`i İslâm`a davet etti ve kendilerine şöyle dedi: "Biliyorsunuz ki Yüce Allah Tevrat`ta: "Ben İsmail oğullarından bir peygamber göndereceğim. Adı Ahmed`dir. Kim ona inanırsa hidayete ermiş ve doğruyu bulmuş olur. Kim de ona inanmazsa o da lanetlenmiştir" diye buyurmuştur." Bu davet üzerine Seleme ve Ebu Muhacir Müslüman oldu. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi.  

[11] Dininden, mezhebinden.[12] Nefsinin niçin yaratıldığını, nereye gireceğini bilmeyen. Yahut nefsinde cahil ve bişuur olan, nefsini helâk eden. Nefsini idlâl eden, hakir gören biri ola.  

1 Bu soru inkâr ifâde etmek içindir. Yani; “Kendini bilmezlerden başkası İbrahim’in dininden asla yüz çeviremez.” demektir. 2 Abdullah b. Selâm, yeğeni Seleme ile Muhâcir’i İslâm’a davet eder ve onlara, “Allah Tevrât’ta: ‘ben İsmail’in çocuklarından Ahmet isminde bir Peygamber göndereceğim, ona îman eden hidâyete ve olgunluğa erecek, îman etmeyen de lânetlenmiştir.’ buyurdu” der. Bunun üzerine Seleme îman eder, Muhâcir ise îman etmez. Bu olay üzerine de bu âyet nâzil olur. (Suyuti  

[259] Bu âyetle 120. âyet arasında irtibat vardır.