Bakara Suresi 40. Ayet

İsrâil, İshak Peygamberin oğlu Yakup Peygamberdir.  

Sûrenin buraya kadar olan bölümünde müşrikler ve münafıklar hakkında açıklamalar yapılıp uyarılarda bulunulduktan sonra buradan itibaren 123. âyete kadar devam eden bölümünde, yer yer başka konulara da değinilmekle birlikte, ağırlıklı olarak İsrâiloğulları’nın eski durumlarıyla dinî ve ahlâkî bakımdan bozulmaları, İslâm’a karşı tutumları hakkında buyruklar, bilgi ve eleştiriler yer almaktadır. Arap yarımadasındaki yahudilerin önemli bir kısmı Medine ve civarında yaşadığı için Medine’de inen uzun sûrelerin ilki olan Bakara sûresinde Allah onları İslâm’a davet etmekte, İslâm’ın hak din olduğunu kanıtlayan deliller göstermekte; bu arada onların dinlerinin mahiyeti ve atalarının tarihi hakkında bilgi vermektedir. Yahudilik, İslâm’dan önceki semavî dinler arasında –tahrife uğramış da olsa– şeriatı ve kutsal kitabı halen yaşamakta olan en eski dindir. Hıristiyanlık’tan farklı olarak bir şeriat dini olması da Kur’an-ı Kerîm bakımından bu dinin önemini arttırmaktadır. Ayrıca Medine ve çevresinde, Romalılar’ın baskısı sebebiyle milâdî I. yüzyıldan itibaren Filistin’den buralara göç etmiş olan geniş bir yahudi topluluğu yaşamakta ve doğal olarak bunlarla müslümanlar arasında ilişkiler bulunmaktaydı. Bu sebeplerle Kur’an’da Hz. Mûsâ’nın ismi otuz dört sûrede 136 defa anılmış; birçok sûrede Yahudilik ve Tevrat hakkında bilgiler verilmiş; özellikle Bakara sûresinin bu bölümüyle A‘râf (7:103-176), Yûnus (10:75-93), Tâhâ (20:9-97), Şu’arâ (26:10-66), Kasas (28:3-44) ve Mü’min (40:23-54) sûrelerinde Hz. Mûsâ’nın öğretileri, tebliğ faaliyetleri, İsrâiloğulları’nın ve başta Firavun olmak üzere Kārûn ve Hâmân’ın bu faaliyet karşısındaki olumsuz tutumları gibi konulara ilişkin olarak ayrıntılı açıklamalar ve değerlendirmeler yapılmıştır. Kur’an-ı Kerîm’de İsrâil kelimesi iki âyette (Âl-i İmrân 3:93; Meryem 19:58) Hz. İbrâhim’in Hz. İshak’tan torunu olan Hz. Ya‘kub’un ismi olarak geçmekte; kırk âyette ise yahudiler “Benî İsrâil” (İsrâiloğulları) diye anılmaktadır (bk. M. F. Abdülbâk^, Mu‘cem, “İsrâil” md.). Kelimenin etimolojisinin ve asıl anlamının belirsiz olduğu ileri sürülmekle birlikte (bk. A. Haldar, “Israel, Names and Associations of”, The Interpreter’s Dictionary of the Bible, II, s. 765-766) “Allah’ın güçlü kıldığı” anlamının kuvvetle muhtemel olduğu kabul edilmektedir. İslâmî kaynaklarda da İsrâil kelimesinin Hz. Ya‘kub için kullanıldığı ifade edilmekle birlikte, yahudi kaynaklarında bu kelimenin anlamı konusunda verilen bilgiler İslâm’ın ulûhiyyet ve peygamberlik inancıyla bağdaşmadığı için müslüman bilginler bu hususta farklı açıklamalar getirmişlerdir. Meselâ Taberî’nin Tarîhu’l-ümem ve’l- mülûk’ünde (I, 192) İsrâil kelimesinin “gece vakti Allah’a giden” anlamına geldiği ifade edilir. Aynı ismin İbrânîce’de “Allah’ın kılıcı”, “Allah yolunda cihad eden”, “Allah’ın seçkin kıldığı insan” veya “Allah’ın kulu” anlamına geldiği de bildirilmektedir (bk. Taberî, I, 248; Zemahşerî, I, 64-65; Elmalılı, I, 334; Reşîd Rızâ, I, 289). On iki yahudi kabilesi de İsrâil adıyla anılır. Hz. Süleyman’dan sonra yahudi ülkesinin ikiye bölünmesi üzerine İsrâil kelimesi, kuzeyde kalan bölümü oluşturan kabilelerin krallığını nitelemek üzere kullanılmıştır. Bununla birlikte sonraları İsrâil tabiri, yahudilerin tamamını ifade eden etnik bir kavram haline gelmiştir. Yahudi inancına göre Hz. Ya‘kub’a İsrâil ismi Tanrı tarafından verilmiştir; Yahudilik millî bir din, Yahova da millî bir tanrı kabul edilmiştir. Aynı telakkiye göre İsrâiloğulları da seçkin bir kavimdir. Söz konusu kavim, Filistin’e yerleşmeden önce İbrânî, Filistin’de İsrâilî, sürgünden sonra ise İsrâiloğulları diye anılmaktaydı. Bununla birlikte bu kavim için İbrânî ve yahudi terimlerinin kullanımı da yaygındır (bk. Günay Tümer-Abdurrahman Küçük, Dinler Tarihi, s. 178-179). Kur’an-ı Kerîm’de Benî İsrâil isminin ilk defa geçtiği konumuz olan âyette özellikle, başta din bilginleri olmak üzere, Hz. Peygamber dönemindeki yahudilere hitap edilmekte ve Allah’ın kendilerine verdiği nimet hatırlatılmakla beraber bu nimetin ne olduğu o zamanki yahudilerce bilindiği için bu hususta açıklama getirilmemektedir. Taberî bu nimeti, Allah Teâlâ’nın geçmişte İsrâiloğulları arasından peygamberler göndermesi, onlara kitaplar indirmesi, onları Firavun ve onun zalim halkından çektikleri pek çok sıkıntı ve belâlardan kurtararak mukaddes topraklara yerleştirmesi vb. şeklinde sıralamıştır (I, 249). Bunlara daha başka nimetleri ekleyenler de vardır (bk. Zemahşerî, I, 65; İbn Âşûr, I, 451-452). Bu nimetleri anmaktan maksat, onlara şükretme görevlerini hatırlatmaktır. “Bir şeyin yerine getirilmesini emretmek, söz vermek” veya “ittifak, anlaşma, sözleşme” gibi mânalara gelen ahid kelimesi Kur’an’da yerine göre, hem insanların birbirine söz vermesi hem de Allah ile kulları arasındaki bir tür sözleşme için kullanılmaktadır. Ahid kelimesinde “söz verme”nin yanında “yemin” ve “zaman” anlamları da vardır. Kur’an’da yer yer aynı anlamda mîsâk, vaad gibi başka kelimelerin kullanıldığı da görülür. Tanrı ile İsrâiloğulları arasındaki anlaşmanın hükümlerini, Allah tarafından belirlenen yükümlülükleri ihtiva ettiği için yahudi ve hıristiyan kutsal kitaplarına Eski Ahid ve Yeni Ahid denilmiştir. Bu iki kutsal kitapta Allah’ın muhtelif peygamberler ve ümmetlerle ahidleştiğine, bu arada İsrâiloğulları’ndan da söz aldığına dair bilgiler bulunmaktadır (geniş bilgi için bk. Abdurrahman Küçük, “Ahid”, DİA, I, 532-533). Kur’an-ı Kerîm’in çeşitli âyetlerinde de Allah’ın İsrâiloğulları’ndan değişik konularda, meselâ Tevrat’a sımsıkı sarılacaklarına (Bakara 2:63), namazı kılacaklarına, zekâtı vereceklerine, peygamberlere inanacaklarına, muhtaçlara Allah rızası için borç vereceklerine (Mâide 5:12), kendilerine indirilen kitabı gizlemeyip insanlara okuyacaklarına (Âl-i İmrân 3:187) dair söz aldığı bildirilmektedir. Müfessirlerin çoğu konumuz olan âyetteki ahdi genel anlamda yorumlamışlardır. Taberî ise buradaki ahdi, özellikle Allah’ın yahudilere, onların kutsal kitaplarında kendisi hakkında bilgi verilmiş bulunan Hz. Muhammed’in peygamberliğini tanıyıp ona inanmalarını, bu gerçeği insanlara da açıklamalarını emretmesi ve bu hususta onlardan söz almış olması şeklinde yorumlamaktadır (I, 250). Ancak bu ahid hakkında el-Menâr’da (Reşîd Rızâ, I, 290) verilen bilgiler daha mâkul görünmektedir. Buna göre Allah İsrâiloğulları’ndan “Allah’a kulluk edip O’na ortak koşmayacaklarına, doğru olduklarına ilişkin kanıtlar getiren peygamberlere iman edeceklerine, Allah’ın hükümlerine ve kanunlarına boyun eğeceklerine”, özellikle kendi milletlerinden olan Hz. İsmâil’in soyundan gelen Hz. Muhammed’e inanacaklarına ilişkin söz almıştır. Ayrıca buradaki ahdin içine, fıtratın gereği olarak bütün beşerden alınmış olan “aklın ölçülerine göre düşünme ve hareket etme sorumluluğunu yerine getirme vaadi” de girer. Âyetin, “Ben de size vaad ettiklerimi vereyim” kısmındaki vaad ise tefsirlerin çoğunda (meselâ bk. Taberî, I, 250; İbn Âşûr, I, 453) Allah’ın onlara yardım edeceği, iyiliklerine karşı sevap verip cennetine kabul edeceği yönünde vaadde bulunması şeklinde açıklanmıştır.

“Allah’tan korkun” denilmesinin sebebi, inkârcıların O’nun azabından korkmaları içindir.  

bk. Kur’ân-ı Kerim, 2:38; 5:20; 44:30-34.  

6.Burada Yüce Allah, kendi vaadinin gereğini yerine getirmesinin onların sözlerinde durmaları şartına bağlı olduğunu, sözlerinde durmamaları durumunda herhangi bir vaadin sözkonusu olmayacağını hatırlatmaktadır. Yoksa "Siz sözünüzden dönerseniz ben de sözümden dönerim" gibi bir anlam sözkonusu değildir.  

Bkz. 2:47, 122, 45:16“İsrail” Hz. Yakup’un lakabıdır. Bu ayetle Allah; İsrailoğullarından Hz. Musa’ya nebilik vermesi, onları Firavun ve askerlerinden kurtarması, başta Tevrat olmak üzere onlara kitaplar indirmesi, taştan onlar için su çıkarması gibi nimetlerini hatırlatıyor ve onların da Allah’a ve resulüne itaat edeceklerine dair peygamberlerine (Musa’ya) verdikleri söze sadık kalmalarını istiyor.  

[2] Emrime imtisal edin, ben de ona mukabele edeyim.  

1 İsrâil: Hz. Yakub (a.s.)'ın lâkabı veya diğer adıdır. Bk. (Âlu İmrân: 93, Meryem: 58) İsrâil kelimesi, İbranice bir kelime olup; safvetullah (Allah'ın seçkini) veya “Abdullah” yani “Allah’ın kulu” anlamına gelir. Hz. Yakub (a.s.)'ın soyundan gelenlere veya İbranilere İsrail Oğulları denir. Bu ırk her ne kadar Hz. İbrahim (a.s.)'a dayanıyorsa bunların teşkilatçısı ve en büyük peygamberi ve kurtarıcısı Hz. Musa'dır. Kur’an bunlardan Hz. Musa (a.s.)’ın dinini bozup Yahudilik diye yeni ve batıl bir din uyduruncaya kadar “İsrail Oğulları,” bundan sonra ise “Yahudiler” diye bahseder. Yani Hz. Musa (a.s.)’ın ümmeti Yahudiler değil, mü’min olan İsrail Oğulları’dır.  

[80] Eski Ahid’e göre İsrâil Yakub Nebi’nin lakabıdır. Yakub, Hz. İbrahim’in Hz. İshak’tan olma torunudur. Hz. Yakub’a “Tanrı ile güreşen” (isra: güreş, il:Tanrı) anlamına gelen İsrail lakabının, Allah tarafından verildiği iddia edilmiştir (Tekvin 32:28; 35:10). İlk dönemde on iki kabilenin tümü için kullanılan ‘İsrâiloğulları’ ismi, Filistin’de bağımsız iki Yahudi krallığı kurulduktan sonra kuzeydeki İsrâil Krallığı’nı oluşturan on kabile için kullanıldı. Kuzey krallığının MÖ. 721’de Asurlularca yıkılmasından sonra ise, güneydeki Yahuda Krallığı vatandaşları için kullanılmaya başlandı. [81] Kural gereği, mastar muzaf olduğu için tekil gelen ni‘metîye çoğul mânası verdik. [82] Allah İsrâiloğullarına rasuller ve kitaplar verdi; vahyi insanlara taşıma gibi kutsal bir görevi onlara tevdi etti; çölde onlara su, men, selva (Bkz: 2:57, not 100) ve gölgeleyen bulut verdi. [83] Allah’ın İsrâiloğullarından itaat, bireysel ve sosyal arınmayı temsil eden namaz ve zekât, iyiliği emir kötülükten nehiy ve rasullere, özellikle de Tevrat’ta geleceği haber verilen Ümmî Nebi’ye ve ona indirilecek Nûr’a iman konusunda söz aldığını, buna karşılık da onların geçmiş günahlarının üzerini örtmeyi, hatalarını affetmeyi, dünya ve âhiret saadeti vermeyi vaad ettiğini Kur’an’dan öğreniyoruz (5:12; 7:156-157). [84] Rehb için bkz: 28:32, not 40. Bu hatırlatma Ümmet-i Muhammed’e bir uyarıdır: Siz de size emanet edilen vahye Ümmet-i Musa’nın yaptığını yaparsanız, Ben de size onlara davrandığım gibi davranırım (Krş: 62:5).  

İsrail, Yâkub (a.s.)’ın lakabı olup İbranîce’de “Allah’ın kulu” “Allah’ın seçkini” mânasına geldiği bildirilir. Bu hitap tarzında, Yahudileri iman etmeye bir teşvik vardır. Yani: “Ey Allah’ın seçkin bir kuluna evlatlıkla bağlanmış olan Tevrat Ehli! Bu vasfınıza ve o aslınıza lâyık bir tutum izleyin!” Allah Teâlâ Hz. Âdem ve evladından, Kendisi tarafından gelecek olan talimata uymalarını istemiştir. Bunu bir ahid tarzında bildirmiştir (2,38). İsrail evlatlarının Tevrat’ı kabul etmeleri ile de, bu ahid Tevrat’la pekiştirilmiş, geleceği bildirilen peygamberlere ve son peygamber Hz. Muhammed (a.s.)’a iman ederek bu ahdi yerine getirmeleri emredilmiştir.  

[*] Dinimiz İslam, bütün dinlere hâkim olacaktır (Bkz. Tevbe 9:33, Fetih 48:28, Saff 61:9). Yahudilerin, bu hâkimiyetten yararlanmaları, Müslüman olmalarına bağlıdır.  

(25) Bu sûrenin 27, 38, 63 ve 83’üncü âyetlerine bakınız. Ayrıca, Âl-i İmrân Sûresinde (3:81-82), Son Peygamber geldiğinde ona iman ve yardım etmek üzere evvelki peygamberlerden söz alındığı belirtilmiştir. Allah’ın onlara verdiği söz ise, ahdini yerine getirenleri ödüllendirmektir.