Lokman Suresi 28. Ayet

Putperest Araplar, aslında Allah’ın varlığına inanıyor, sorulduğunda O’nun yaratıcı kudretini tanıdıklarını ifade ediyorlardı; fakat putlarını aracı tanrılar saydıkları için Allah’ı bırakıp putlara tapıyor, onlara sığınıyor, böylelikle şirk inancına sapıyorlardı. 25. âyetteki “Bütün övgüler Allah’a mahsustur” ifadesi, Allah’tan başka hiçbir varlığa tanrılık sıfatı, işlevi ve kutsallığı yüklenemeyeceği, ibadet edilemeyeceği anlamını içermektedir. 26. âyetten sûrenin sonuna kadar devam eden kısım, neden bütün övgülerin Allah’a mahsus olduğu sorusunun âdeta cevabı mahiyetindedir. Zira 26. âyete göre müşriklerin taptıkları putlar da dahil olmak üzere evrendeki her şey Allah’a aittir, O’nun mülküdür; her şey O’na muhtaçtır ve O’nun hiç kimseye, hiçbir şeye ihtiyacı yoktur, dolayısıyla yaratma ve yönetmesinde kayıtsız bir hürriyete sahiptir.27. âyette Allah’ın bilgisinin zenginliği ve sınırsızlığı, 28-29. âyetlerde kudretinin mükemmelliği, kusursuz ve hikmetli yaratıcılığı özetlenmektedir. Kısaca 25. âyetteki “Bütün övgüler Allah’a mahsustur” hükmü, 27-29. âyetlerde şu üç öncüle dayandırılmıştır: a) Allah evrenin mutlak ve özgür yöneticisidir; b) O’nun, insan zihninin kuşatamayacağı derecede sınırsız ilmi vardır; c) Her şeyi kolaylıkla var eden, varlığını sürdüren veya varlığına son veren üstün kudretin sahibidir.

Yüce Allah’ın yaratma işleminde yorulmamasıyla ilgili benzer mesajlar: Ahkâf 46:33; Kâf 50:15, 38; Vâkı‘a 56:62.  

bk. Kur’ân-ı Kerim, 36:82; 54:50.  

(2)“Cenâb-ı Hakk’ın kudreti ve ilmi herşeyin fevkinde (üzerinde) büyüktür, hiçbir şey dâire-i ilminden(ilminin dışına) çıkamaz, tasarruf-ı kudretinden kaçamaz ve kurtulamaz. Ve korktuğumuz en büyük şeylerden daha büyüktür. Demek haşri (kıyâmetten sonra dirilmeyi) getirmekten ve bizi ademden (yokluktan)kurtarmaktan ve saâdet-i ebediyeyi vermekten daha büyüktür. Her acîb ve tavr-ı aklın hâricindeki (aklın kavrayamadığı) herşeyden daha büyüktür ki,ماَ خَلْقُكُم وِلَابَعْثُكُمْ اِلَّا كَنَفْسُ وَاحِدَةٍ [Sizin (yoktan)yaratılmanız da (öldükten sonra) diriltilmeniz de, ancak tek bir kişi(nin yaratılış ve diriltilişi) gibi (O’na kolay)dır] âyetinin sarâhat-ı kat‘iyesiyle (gāyet açık ve kesin hükmüyle) nev‘-i beşerin (insanlığın) haşri ve neşri, bir tek nefsin (kişinin) îcâdı kadar o kudrete kolay gelir.” (Asâ-yı Mûsâ, 8. Mes’ele, 40)