Ebû Amr eş-Şeybânî

Ebû Amr · Muhadram tâbiî, İbn Mes'ûd'un talebesi

Sa'd b. İyâs

Vefath. 95
KünyeEbû Amr
Nisbeeş-Şeybânî, el-Kûfî
Yaşadığı yerleral-Kufa
Tabaka2. tabaka
Cerh-ta'dîlsika (güvenilir)

Hakkında

Ebû Amr eş-Şeybânî künyesiyle tanınan Sa'd b. İyâs, Bekir b. Vâil'e bağlı Şeybânoğulları'na mensup Kûfeli bir tâbiîdir. Câhiliye dönemine yetişmiş, sahâbî olmaya ramak kalmış muhadramlardandır; Hz. Peygamber'i görüp görmediği âlimler arasında tartışmalıdır. Kırk yaşlarındayken Kâdisiye Savaşı'na katıldı. Aynı adı taşıyan meşhur dil âlimi Ebû Amr eş-Şeybânî ile karıştırılmamalıdır.

Hz. Ali, Huzeyfe b. Yemân ve bir grup sahâbîden hadis rivayet etti; özellikle Abdullah b. Mes'ûd'a uzun süre yakın olmasıyla tanındı. Kûfe'nin büyük mescidinde Kur'an okuttu. Kendisinden İsmâil b. Ebû Hâlid, A'meş ve Ebû İshak es-Sebîî gibi âlimler rivayette bulundu. Yahyâ b. Maîn onu güvenilir bir Kûfeli olarak nitelemiş, rivayetleri Kütüb-i Sitte'de yer almıştır.

Yaklaşık yüz yirmi yıl yaşadığı nakledilir. Velîd b. Abdülmelik'in hilafeti döneminde, tercih edilen görüşe göre h. 95 (m. 713) yılında Kûfe'de vefat etti; farklı kayıtlarda h. 96, 98 ve 101 tarihleri de geçer.

Râvi adları senedden otomatik ayrıştırılmış; kimlik ve hayat bilgileri ricâl kaynaklarından (Itqan râvi profilleri, muslimscholars.info) eşleştirilerek eklenmiştir.

Zincirde geçtiği hadisler

Abdullah'tan şöyle nakledilmiştir: Allah Resûlü Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e, amellerin hangisinin Allah'a daha sevimli olduğunu sordum. O da, Vaktinde kılınan namaz' diye cevap verdi. 'Sonra hangisi?' diye sordum. Bu defa: 'Ana-baba'ya iyilik etmek' diye cevap verdi. 'Bundan sonra hangisi?' diye sordum. Bu kez, Allah yolunda cihad etmek' diye cevap verdi. Bana bunları anlattı. Eğer daha fazla soru sorsaydım, elbette cevabını verirdi. Tekrar: 2782, 5970, 7534.
Ebu Amr eş-Şeybanî şöyle demiştir: Zeyd İbn Erkam r.a. bana şöyle dedi: Biz Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem zamanında namazda konuşurduk. Birimiz arkadaşına ihtiyacını söylerdi. Sonra: "'Namazlarınızı muhafaza ediniz [Bakara 238] ayeti indirilince bize namazda susmamız emredildi. Tekrarı: 4534. Diğer tahric:Tirmizi Tefsirul Kur’an; Müslim, Mesacid
Abdullah İbn Mes'ud r.a. şöyle demiştir: Allah Resulü'ne "Ey Allah'ın Resulü! Amelin hangisi daha üstündür?" diye sordum. "Vaktinde kılınan namazdır" buyurdu. "Sonra hangisi?" dedim. "Anne babaya iyiliktir" buyurdu. "Sonra hangisi?" dedim. "Allah yolunda cihad etmektir" buyurdu. Soru mu tekrarlamadım. Tekrarlasaydım daha da sayardı.
Zeyd İbn Erkam'dan rivayet edildiğine göre o şöyle demiştir: "Önceleri namaz kılarken konuşurduk. İçimizden biri bir ihtiyacı hususunda kardeşi ile konuşurdu. Sonra "Namazlara ve orta namaza devam edin' AIlah'a itaat ederek namaz kılın!" ayeti indi ve bize konuşmamamız emrediidi.
Ebu Amr eş-Şeybani diyor ki: "Bize bu evin sahibi haber verdi -deyip, eliyle Abdullah (İbn Mes'ud)'un evini işaret ederek dedi ki: Ben Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e: Aziz ve Celil olan Allah'ın en sevdiği amel hangisidir, diye sordum. O: Vaktinde kılınan namazdır, diye buyurdu. Sonra hangisidir, de.dim. O: Sonra anne-babaya iyi davranmaktır, buyurdu. Sonra hangisidir, dedim. O, Allah yolunda cihaddır, buyurdu. İbn Mes'ud dedi ki: Bana bunları Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem söyledi. Eğer daha fazlasını sorsaydım, elbette o da bana daha fazlasını söylerdi."
İbn Mes'ud'un nakline göre adamın biri Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e gelerek "Amellerin en faziletlisi nangisidir?" diye sordu. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Vakti içinde kılınan namazdır ve ana, babaya itaattir, sonra Allah yolunda cihad etmektir" buyurdu.
Rivayet zinciri (1. tarîk): Buhârî ← Süleymân ← Şu'be b. el-Haccâc ← el-Velîd b. el-Ayzâr ← Ebû Amr eş-Şeybânî ← Abdullah b. Mes'ûd