Meryem Suresi 64. Ayet

Müşriklerin, Ashab-ı Kehf, Zülkarneyn ve Nûh hakkındaki sorularına cevap vermeyen Hz.Peygamber, bu konuda hemen vahiy geleceğini umuyordu. Fakat vahyin gelişi on beş, yahut kırk gün gecikmişti. Bunun üzerine müşrikler, “Muhammed’i, Rabbi terk etti”, diye alay etmişlerdi. İşte bu âyet müşriklere cevap olmak üzere Cebrail’in, Hz.Peygamber’e söylediği sözü aktarmaktadır.  

Abdullah b. Abbas’tan rivayet edildiğine göre Resulullah, Ceb­râil’in kendisini daha çok ziyaret etmesini istemiş, bunun üzerine bu âyetler inmiştir (Buhârî, “Tefsîr”, 19). Bir başka rivayete göre ise inkârcılar Hz. Peygamber’e bazı konularda sorular sormuşlar; Peygamber efendimiz de kendilerine yakında bilgi vereceğini söylemiş; fakat Cebrâil beklediği zamanda gelmediği için gerekli bilgiyi edinmekte gecikmiş; bu fırsatı kaçırmayan müşrikler: “Muhammed’in rabbi onu unuttu!” demeye başlamışlardı. Hz. Peygamber buna çok üzülmüş, bunun üzerine bu âyetler inmiştir (Râzî, XXI, 238). Müfessirlerin genel kabulüne göre bu iki âyet Allah’ın sözü olup Cebrâil’e, Hz. Peygamber’e böyle cevap vermesini emretmiştir (Şevkânî, III, 385; İbn Âşûr, XVI, 139). Buna göre, serbest çeviri ile âyetin mânası şöyle olur: De ki, “Biz ancak rabbinin emriyle ineriz. Önümüzdeki, arkamızdaki, sağımız ve solumuzdaki mekânların; geçmiş, gelecek ve şimdiki zamanların hepsi Allah’ındır. Onun emri ve iradesi olmadan biz hiçbir zaman ve hiçbir yerde hareket edemeyiz. Bir hikmete binaen vahiy gecikmiş olsa da rabbin unutkan değildir, dolayısıyla seni unutmaz.” “Adını almaya lâyık” diye çevirdiğimiz semiyy kelimesi, “ben​zer” mânasına da gelir. Bizim de tercih ettiğimiz birinci mânaya göre Allah ismi, yüce yaratıcı olan Cenâb-ı Hak’tan başkasına verilmemiştir. Nitekim müşrik Araplar dahi bu ismi Allah’tan başkası için kullanmamışlardır. Onun dışında taptıkları putlara Allah değil ilâh demişlerdir. İkinci mânaya göre âyet, Allah’ın eşi ve benzerinin bulunmadığını, dolayısıyla ondan başka hiçbir şeyin ibadet edilmeye lâyık olmadığını belirtir.

Melekler kendi tercihlerine göre hareket edemezler; Yüce Allah’ın verdiği emirleri harfiyyen uygularlar; kesinlikle herhangi bir eksiklikte bulunamazlar. Benzer mesajlar: En‘âm 6:61; Nahl 16:50; Enbiyâ 21:27; Tahrîm 66:6; Kadir 97:4 Yüce Allah’ın unutmamasıyla ilgili bkz. Tâhâ 20:52.  

1- Bildiğimiz bilmediğimiz. Geçmiş ve gelecek şeyler.  

64.Buhari`nin Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiğine göre, Resulullah (a.s.) Cibril (a.s.)`e: "Seni bizi ziyaret etmekte olduğundan daha çok ziyaret etmekten alıkoyan nedir?" diye sordu. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi.İbnu Ebi Hatim`in İkrime`den rivayet ettiğine göre de Cibril (a.s.) kırk gün kadar gelmedi. Bunun üzerine yukarıdaki rivayette bildirildiği üzere Resulullah (a.s.), ona niçin daha fazla ziyaret etmediğini sordu ve ardından bu ayeti kerime indirildi.Bu konuda daha başka rivayetler de nakledilmiştir. Ancak bütün rivayetlerde Cibril (a.s.)`ın gelmesinin gecikmesi üzerine Resulullah (a.s.)`ın bunun sebebini sorması sonucunda bu ayeti kerimenin indirildiğine işaret edilmektedir.5.Tefsirlerde, bu sözün vahyin bir süre kesilmesinden sonra Hz. Peygamber (s.a.s.)`e Cebrail (a.s.)`in ağzından söylenmiş bir ilâhi vahiy olduğu bildirilir.  

Rivayet edildiğine göre; bazen uzun zaman geçmesine rağmen vahiy gelmezdi ve Hz. Peygamber de sebebini merak ederek buna üzülürdü. Bir gün Hz. Peygamberin Cebrail’den daha sık vahiy istemesi ve buna engelin ne olduğunu sorması üzerine Allah bu ayeti göndermiş ve “Rabbin seni unutmuş değildir” ifadesiyle de peygamberimizi teselli etmiştir.  

[5] Gelecekte, gelmişte, olmuş, olacak arasında.  

1 Bu âyet, Peygamberimizin; “Ey Cebrâil! Bizi ziyaret ettiğinden daha çok ziyaret etmene engel olan şey nedir?” demesi üzerine indirilmiştir. (Ahmed, Buharî, Tirmizî, Neseî) Ayetin başındaki vav, isti’nafiyedir. Yani bir soruya cevaptır ki bu sorunun ne olduğu sebeb-i nüzulünden anlaşılmaktadır.  

[2521] Lafzen: “önümüzde, açık seçik olan şeyler” anlamına gelen deyimsel bir ifadedir (Krş: 7:17, not 13). [2522] “Bu iki durum arasında bulunan her şey” ile, varlığını bildikleri halde meleklerin dahi mahiyetine vakıf olamadıkları şeyler ve olaylar kastedilse gerektir. [2523] Bu âyet Buhârî ve diğerlerinin derlediği ünlü bir habere göre Allah Rasûlü’nün vahiy meleğinden daha sık vahiy istemesi ve buna engelin ne olduğunu sorması üzerine inmiştir.  

Bu âyet, Cebrail (a.s.)’ın sözünü nakleder. O’nun inmesi bir süre geciktiğinden Hz. Peygamber üzülmüştü. Cenabı Allah onu teselli buyuruyor. Bunlar, Hz. Peygamber (a.s.)’a gönderilen ilahî vahiydir. Yani nasıl daha önceki peygamberler vahye nail oldularsa Hz. Peygamber de öylece nail olmuştur.  

(7) Peygamberimizin, niçin daha sık uğramadığına dair Cebrail’den sorusu üzerine bu âyetin indiği rivayet edilmiştir. (Buhârî, Tefsir 19:2; Tirmizî, Tefsir 19:4.)