Ebû Abdullah · Sahâbî, Nebî'nin sırdaşı
Tam adı Ebû Abdillâh Huzeyfe b. Huseyl b. Câbir el-Absî'dir. Babasının asıl adı Huseyl (ya da Hisl) olup Medine'ye yerleşip Abdüleşheloğulları ile antlaşma yaptığı için "Yemân" lakabıyla anılmış, oğlu da bu sebeple Huzeyfe b. el-Yemân diye tanınmıştır. Babasıyla birlikte Bedir'den önce Müslüman oldu. Bedir'e katılmak üzere yola çıktıklarında müşrikler tarafından yakalandılar ve savaşa girmeyeceklerine söz verdikleri için serbest bırakıldılar; verdikleri söze bağlı kalarak savaşa katılmadılar. Uhud'da yaşlı babası, tanınmadığı için Müslümanların elinde can verdi; Huzeyfe kendisine teklif edilen diyeti almayıp fakir Müslümanlara bağışladı.
Hendek Savaşı'nın en zor gecesinde Hz. Peygamber onu düşman ordusu hakkında bilgi toplamakla görevlendirmiş, Huzeyfe de kuşatmacıların fırtına yüzünden dağıldığı haberini getirmişti. Onun en belirgin vasfı Resûlullah'ın sırdaşı olmasıdır: münafıkların adlarını ve ileride çıkacak fitneleri ondan başka bilen yoktu, bu yüzden "sâhibü sırrı Rasûlillâh" diye anılmıştır. Fetih yıllarında askerî sorumluluklar üstlendi; Nihâvend'de (21/642) komutanın şehid düşmesi üzerine orduyu o sevk edip düşmanı teslim olmaya mecbur bıraktı. Hz. Ömer onu Medâin valiliğine tayin ettiğinde, kendisine ancak geçimini ve bineğinin yemini karşılayacak kadarını isteyen sade bir yönetim sergiledi.
Ermenistan ve Azerbaycan seferi sırasında askerler arasındaki kıraat farklılıklarını görüp Hz. Osman'ı uyarması, Kur'an nüshalarının çoğaltılıp birleştirilmesi sürecini başlatan önemli bir adım olmuştur. Hadis kitaplarında ondan nakledilen 225 rivayet yer alır; bunların on ikisi Buhârî ile Müslim'de ortaktır. Hz. Osman'ın şehid edilmesinden ve Hz. Ali'ye biat edilmesinden kırk gün kadar sonra, h. 36 / m. 656 yılında Medâin'de vefat etti.
Râvi adları senedden otomatik ayrıştırılmış; kimlik ve hayat bilgileri ricâl kaynaklarından (Itqan râvi profilleri, muslimscholars.info) eşleştirilerek eklenmiştir.