Yusuf Suresi 42. Ayet

Bu arada Hz. Yûsuf, kurtulacağına inandığı gençten kendisinin suçsuz olduğunu ve haksız yere zindana atılmış bulunduğunu krala anlatmasını rica etti, fakat genç zindandan çıktıktan sonra Yûsuf’un ricasını unuttu. Böylece Yûsuf birkaç yıl daha zindanda kaldı. “Fakat şeytan ona, efendisine Yûsuf’tan söz etmeyi unutturdu” meâlindeki cümle müfessirler tarafından iki farklı şekilde yorumlanmıştır: ☼a) Şeytan Hz. Yûsuf’a Allah’ı anmayı unutturdu. Böylece Yûsuf, zindan arkadaşından kendisinin suçsuz olduğunu krala hatırlatmasını rica etti de kurtuluşu Allah’tan dilemedi. Bundan dolayı Allah onu birkaç yıl daha zindanda tutarak cezalandırdı. Bu konuda rivayet edilen bir de hadis vardır. Resûlullah şöyle buyurmuştur: “Yûsuf bu sözü söylememiş olsaydı, zindanda bu kadar uzun süre kalmazdı. Zira o kurtuluşu Allah’tan başkasından istedi” (Taberî, XII, 223). Gerek bu yorum gerekse delil olarak getirilen bu hadis, diğer müfessirler tarafından zayıf kabul edilmiştir (İbn Kesîr, IV, 317). ☼b) Şeytan, zindandan çıkan gence Hz. Yûsuf’un durumunu efendisi krala anlatmayı unutturdu. Dolayısıyla Yûsuf birkaç yıl daha zindanda kaldı. Müfessirlerin birçoğu bu mânayı tercih etmişlerdir. Çünkü bir peygamberin gerektiğinde insanlardan yardım istemesi, kurtuluş yollarını araması Allah’ı unuttuğunu göstermez. 45. âyet de bu mânayı destekler mahiyettedir. Hz. Yûsuf’un zindanda kaldığı süre hakkında beş, yedi, on iki veya on dört yıl şeklinde farklı rivayetler vardır (Şevkânî, III, 34).

Burada geçen [zanne] fiili “kesin olarak bilmek” manasına alınmalıdır. Çünkü Hz. Yûsuf surenin 37. ayetinde de belirttiği gibi bu tür yorumları Yüce Allah’ın bildirmesi sayesinde yapmıştı.  

1- Efendinin. 2- Efendine rüya yorumladığımdan söz et.3- Efendisine.  

Nice yıllar. Bunun karşılığı olan Arapça kelime, on sayısının bölümlerine verilen bir addır. Üçten ona kadar olan sayılardan biridir, beşten yukarı, ondan aşağıdır demişlerdir (al-Müfredât, 49). İbn-i Abbas'tan gelen rivâyete göre yedi yıldır. Aliyy-ibn-il-Huseyn'le Câ'fer-üs-Sâdık (a.s)'tan da yedi yıl olduğu rivâyet edilmiştir (Mecma' 1, 598).  

“Bıd’a sinîin” cümlesi “senelerce” demektir. Üçten ona kadar olan sayılardan birine verilen addır. Aynı ifade Rum suresi 30:4. ayetinde de geçer. Burada olduğu gibi orada da birkaç yıl anlamında kullanılmıştır.  

 Bazı tefsircilere göre Hz. Yusuf, Allah’tan başkasından yardım istediği için beş yıllık hapislikten sonra yedi yıl daha hapisde kalmaya mahkum oldu. Böylece hapis süresi on iki yıl oldu. Burada akla şöyle bir soru gelebilir: Çeşitli âyet ve hadislerle başkasından yardım isteme meşru kabul edildiğine, hatta yerine göre kâfirden de yardım istenebileceğine göre, Hz. Yusuf’un Allah’tan başkasından da medet umması niçin hoş karşılanmamıştır? Bunun cevabı şudur: Allah, peygamberlerini yarattıkları üzerine seçkin kıldığı gibi işlerin en iyisi, en güzeli ve en evlâsını da onlara yakıştırmıştır. Peygamber için en evlâ olan, darda kaldığı zaman Rabbinden başkasına dayanmaması ve el açmamasıdır.  

Bu ayetin son bölümü, "Rabbine (Yusuf'u) anmayı Şeytan ona (arkadaşına) unutturunca hapiste birkaç yıl daha kaldı" biçiminde de anlaşılabilir. Her iki anlam aynı anda kastediliyor olabilir: Yusuf, kendisini krala hatırlatmasını arkadaşından isterken Tanrı'sını anmayı unuttu; arkadaşı da onu efendisine hatırlatmayı unuttu. Yusuf'un bu hatası kendisine bir kaç yıl hapse mal oldu. Kuran, sadece Tanrı'nın bizi zorluklardan kurtarabileceğini söyler. İnananlar, Tanrı'ya güvenir (1:5; 6:17; 8:17; 10:107; 26:77-80  

[1] Kurular yeşillere sarılmış da yeşiller kalmamış.  

1 Benim suçsuz yere, hapiste bulunduğumu ve beni serbest bırakmasını, hatırlat.2 Üçle yedi yıl arası bir süre.  

[1861] Bid‘, 3’ten çok 10’dan az olan rakamlar için kullanılır. [1862] Hapsin birkaç yıl daha uzaması, Allah’tan bir an gafil kalmanın bedeliydi. Cüneyd’in ünlü sözü tam da bu durumlar için geçerli olsa gerek: İyilerin iyiliği, Allah’a yakın olanların kusurudur. (Hasenâtu’l-ebrâr seyyiâtu’l-mukarrabîn) “Unutturma” işinin şeytana nisbet edilmesi, günahın insan için aslî değil arızi bir şey olduğunun, arınmanın her an mümkün olduğunun zımnî ifadesidir.  

Hapishanede 8 yıl kaldığı anlaşılmaktadır.  

[*] Unutturdu anlamı da doğrudur.