Zümer Suresi 67. Ayet

“Bütün dünya O’nun avucundadır” cümlesi temsilî bir anlatım olup kıyametin kopmasından sonra yeryüzünde sadece Allah’ın hâkimiyetinin geçerli olacağı, orada artık ne bir insanın ne de başka bir canlının gücünden, etkisinden, faaliyetinden söz edilebileceği anlatılmaktadır. İbn Âşûr’a göre bu ifade, kıyametin kopmasıyla yerin hareketinin duracağına ve onun bütün özelliklerini kaybedeceğine işaret eder. Meselâ yerin çekim gücünü kaybetmesi, hayatın varlığını ve devamını sağlayan imkânların yok olması yüzünden artık arz işlevsiz hale gelecektir (XXIV, 62). Bazı rivayetlerde kıyametin kopmasından sonra yerkürenin ilâhî kudret karşısındaki durumu, avuç içindeki cevize veya hardal tanesine benzetilir (Taberî, XXIV, 25). Yine bir temsilî anlatım olan “göklerin Allah’ın kudret eliyle dürülüp bükülmesi” de kıyametin kopması sırasında sadece yerkürenin değil göklerin, gök cisimlerinin de düzeninin altüst olacağını ve ilâhî güç karşısında evrenin büyüklüğünden söz bile edilemeyeceğini ifade eder (ayrıca bk. Enbiyâ 21:104). İbn Âşûr’a göre bu âyet, kıyametin kopması üzerine yer ve göklerin tamamen yok olmayıp varlığını sürdüreceğine, ancak bildiğimiz şekil, düzen ve işleyişlerinin son bulacağına delâlet etmektedir. İbn Âşûr, bu görüşünü destekleyen bazı hadislere de yer verir (XXIV, 63). Nitekim İbrâhim sûresinde de (14:48), “Bir gün gelecek yer başka bir yere, gökler de başka göklere dönüştürülecek” buyurulmuştur.

Benzer mesajlar: En‘âm 6:91; Hacc 22:74.,Burada verilmek istenen mesaj Yüce Allah’a organ atfetmekten ziyade O’nun eşsiz ve erişilmez kudretine dikkat çekilmesidir.  

1- Gücüyle.  

“Onlar Allah’ı gereği gibi takdir edemediler” cümlesi sadece müşrikler için söylenmiş bir ifade değildir. Allah’ı anlayamayan, O’nu gereği gibi takdir edemeyen, O’nun rahmetinden, davetinden istifade edemeyen ve O’nun gücünü kullanamayan herkes için söylenmiştir. Bugün Allah’ı dilinden düşürmeyen ama Allah’a göre bir hayatı olmayan, mü’min olduğunu iddia eden fakat imanının gereklerini yerine getirmeyen, Hz. Peygambere toz kondurmayan lakin onun hayatıyla örtüşen bir yaşam düşünmeyen, Kur’an’ı en kutsal varlık olarak gören ama onun öğretileri istikametinde bir yol belirlemeyen maalesef nice Müslüman vardır.  

[3] Kemal-i kudret ve azâmetini beyandır.  

1 Yani, Allah’ı gereği gibi tanımak istemediler. Onu mutlaka ya ortaklar icat ederek veya Onun zatını ve sıfatlarını keyiflerine göre tanımlayarak tarif etmeye kalktılar. Ona oğullar isnat ettiler, Ona ait yetkileri onun elinden almaya veya birileri ile paylaştırmaya kalktılr. Bunu da asla iyi niyetle yapmadılar. Bk. (En’am: 91, Hacc: 74)2 Bu ayet, Allahu Teâlâ’nın güç ve kudretinin yüceliğini, kudretinin kemalini ve zihinlerin hayret ettiği büyük fiillerin onun kudretine nispet edilince çok küçük ve hakir kalacağını ve âlemi yok etmenin Ona göre pek kolay bir şey olduğunu temsil yoluyla anlatmaktadır. (Eb’us-Suud) Zîrâ “kabza” kelimesi, mecâzen “bir sıkım veya bir avuç” anlamlarına gelir. Burada “bir tutam” diye ifâde edilmesi, kıyametin Allah’ın kudretinin yanındaki basitliğini çok güzel ifade etmektedir. “Yemîn” ise; sağ demek olup; “kuvvet” anlamında kullanılır. Zira “filan filanın avucundadır” demek; “onun emri ve idaresi altındadır” demektir.  

[4158] Yeryüzünün tasarrufunun sadece Allah’a has kılınması, büyük bozuluş günü (kıyamet) yeryüzünün sistemin diğer unsurlarından ayrı tutulacağına delâlet eder gibidir. Bu da, dünyamızın müstesnalığını ve biricikliğini teyit eder mahiyettedir. Bu âyetten, dünyanın kitap sayfaları gibi dürülüp katlanacak olan kâinattan ayrı tutulacağı sonucuna varılabilir (21:104). Allahu a‘lem. [4159] Lafzen: “sağ eliyle..” Bu âyet, mecaza ya da hakikate hamledilerek yapılan tüm yorumların ötesinde, yaratıcı kudretin azamet ve heybeti karşısında yaratılmışlar âleminin ne kadar cılız, âciz ve yetersiz kaldığının edebî ve ebedî bir ifadesidir (Krş: 21:104, not 104 ve 105). [4160] Krş: 30:40 ve ayrıca subhâneh hakkında bkz: 17:1, not 1.  

Hz. Peygamber (a.s.) bir gün hutbe verirken bu âyeti okuyup şöyle buyurdu: “Allah, o gün gökleri ve yıldızları, bir çocuğun elinde topu çevirdiği gibi, çevirir ve şöyle buyurur:” İlah Ben’im! Hükümdar Ben’im! Cebbar Ben’im! Büyüklük Ben’imdir! Nerede dünya hükümdarları? Nerede dünyadaki zorbalar, mütekebbirler!”  

(19) Bunlar, yerin ve göklerin bütünüyle Allah’ın egemenliği altında olduğunu anlatan ifadelerdir. Ancak bizim bildiğimiz şekilde el, avuç gibi şeylerin Allah hakkında düşünülemeyeceği aşikârdır ki, âyetin sonu, zaten Allah’ı her türlü kusurdan tenzih etmek suretiyle buna işaret etmektedir. 7:54’ün açıklamasına bakınız.