Zuhruf Suresi 57. Ayet

Sûrenin 45. âyetinde peygamberler tarihine atıf yapılarak hiçbir devirde Allah’ın, putlara tapılmasına izin vermediği ifade edilmişti. Yine Mekke’de nâzil olan Meryem sûresinde (19:16 vd.) Hz. Meryem ve oğlu Îsâ’dan bahsedilmişti. Çevrelerindeki hıristiyanların inanç ve ibadetlerinden haberdar olan müşrikler, tevhid inancına peygamberlerden şahit ve kanıt getirildiğini işitince, kendilerine göre iyi bir açık yakaladıklarını zannederek gürültü kopardılar; Kur’an’ın açıklamalarına bakarak kendi yanlışlarını düzeltecek yerde, hıristiyanların yanlışını alarak Kur’an’a karşı çıktılar; “Onlar Îsâ’ya tapıyorlardı, biz de putlarımıza tapıyoruz, hem bizimkiler ondan daha iyi” dediler. 58. âyetteki “o mu” sorusunda geçen zamirin Hz. Peygamber’e ait olduğunu, müşriklerin mukayeseyi tanrıları ile Hz. Îsâ arasında değil, Peygamberimiz arasında yaptıklarını söyleyen tefsirciler de vardır. Hangi yorum alınırsa alınsın tartışmada karşı tarafın delilleri çürük öncüllere dayanmakta, farklı şeyler birbirine benzetilmekte, sırf tartışmayı kazanabilmek için mantık hileleri yapılmaktadır. Hâsılı laf anlamaz, inatçı müşriklerden oluşan bir muhalefet söz konusudur.

Kur’an’da sadece bu ayette geçen [yasıddûne] fiili “hoşlanmak”, “keyiflenmek”, “yaygara basmak”, “haykırmak”, “sevinç çığlıkları atmak”, “yüz çevirmek” gibi anlamlar içermekte ve Kureyş müşriklerinin bu durumdan memnun olduklarını göstermektedir. Hristiyanların Hz. İsa’ya ilah veya “Allah’ın oğlu” demeleri bir itiraz ve bir örnek olarak ileri sürüldüğünde, Kureyşlilerin bundan derin bir hoşnutluk içerisine girdikleri, çünkü kendi taptıkları meleklerin onlarınkinden daha iyi olduğunu düşündükleri devam ayetteki ifadelerinden anlaşılmaktadır.  

[536] Hz. Îsâ’nın kıssası hakkında bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XVII, 341-344.  

57.Ahmed bin Hanbel ve Taberani`nin Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiklerine göre Resulullah (a.s.): "Allah`tan başka kendilerine tapılanlarda bir hayır yoktur" diye buyurunca, müşrikler: "Sen İsa`nın peygamber ve salih bir kul olduğunu ileri sürmüyor musun? Oysa Allah`tan ayrı olarak ona da tapıldı" dediler. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi.Bir rivayete göre de: "Şüphesiz siz ve Allah`tan başka taptıklarınız cehennemin yakıtısınız. Siz oraya gireceksiniz" (Enbiya, 21:98) mealindeki ayeti kerime indirilince müşrikler: "İsa`ya da tapıldı. Öyleyse onun da cehenneme girmesi gerekir" dediler. Bu ayeti kerime de buna karşı indirildi. (Bu konuda ayrıca Enbiya suresinin 101. ayeti kerimesinin iniş sebebine bakınız.)  

 Rivayet edildiğine göre, Hz. İsa ve annesi Meryem’le ilgili bir meselenin konuşulduğu toplantıda müşriklerden biri «Eğer tapılan İsa, Meryem, Uzeyr ve melekler cehennemdeyse onlarla beraber olmaya râzıyız» demiş, bu söze müşrikler gülmüşlerdi. Âyet, onların bu şımarık tavırları hakkında inmiştir.  

(4)Resûlullah Efendimiz (asm) Kureyşlilere: “Allahdan başka tapılan hiçbir kimsede hayır yoktur” deyince onlar: “Sen Îsâ’nın sâlih bir kul olduğunu iddiâ etmiyor musun? Hâlbuki ona da tapılıyor” dediler. Bunun üzerine bu âyet indirildi. (Beyzâvî, c. 2, 375)  

[4] Hazret-i İsa Aleyhisselâm da mâbut olmakla neye bizim mâbutlarımızı zem, onu, methediyorsun? İşte mağlûp oldun !» diye yaygara ettiler.  

1 Yukarıdaki 45. âyet indirilince, Mekkeli müşrikler: “Muhammed Hıristiyanların İsa’ya taptıkları gibi, bizim de kendisine tapmamızı istiyor herhâlde.” diye gülüşmüşlerdi. Bunun üzerine de bu âyet ve devamı indirilmiştir. (Kurtubî)  

[4406] Zımnen: Musa’ya da İsa’ya da itiraz eden bir inkârcı muhatap kitle bu. Fakat Firavun’a hiç sesleri çıkmıyor. İbn İshak’ın İbn Abbas’tan naklîne göre bu kişi İbn Ziba‘râ adlı müşrik şairdir. İbn Abbas bu âyetle Enbiya 98’de “siz de” denilerek gönderme yapılanın aynı kişi olduğunu söyler.