Bakara Suresi 153. Ayet

Sabır, insanı ruhen olgunlaştırır, geliştirir ve güçlendirir. Namaz ise, Allah’a kulluğun, teslimiyetin ve nimetlere şükrün en yüksek ifade biçimi ve aktif, düzenli bir hayatın göstergesidir. Âyette zorluklar karşısında insanı hem ruhen hem de dış hayatta güçlü kılacak iki temel ögeden yararlanmamız tavsiye edilmektedir.  

Sabır teriminin anlamı ve önemiyle sabır ve namazın insanı dirençli kılmadaki etkileri üzerinde daha önce durulmuştu (bk. Bakara 2:45). Orada bu buyruğun muhatabı İsrâiloğulları idi; bu yüzden de “Şüphesiz bunlar (sabır ve namaz), Allah’a huşû ile boyun eğenlerden başkasına ağır gelir” buyuruluyordu. Halbuki burada muhatap müslümanlar olduğu için böyle bir ağırlıktan söz edilmediği gibi âyetin sonunda müslümanların sabırlı ve metanetli olduğuna işaret edilmektedir. Âyette hangi konuda sabırlı olmak gerektiği belirtilmemiştir. Bu sebeple ibadetleri yerine getirmek, haramlardan kaçınmak, her türlü düşmanca hareketlere karşı direnmek, musibet ve acılara katlanmak gibi dayanıklılığı gerektiren her durumda sabretmek bu buyruğun kapsamına girer. Bunun yanında, kıble değişikliğinden sonra vuku bulan olaylar dikkate alındığında, burada özellikle İslâm’ın varlığına son verme kararında olan düşmanlara karşı verilecek mücadelelerde sabır ve metanet göstermenin kastedildiği de anlaşılmaktadır. Nitekim kıble değişikliğinden yaklaşık iki ay sonra Bedir Gazvesi vuku bulmuş, sonraki dönemlerde de müşriklere ve diğer gayri müslim unsurlara karşı silâhlı mücadeleler devam etmiştir. 153 ve devamındaki âyetler bir bakıma, müslümanları böyle bir sıkıntılı döneme hazırlıyor; bu dönemlerde sabır ve sebat göstererek, Allah’ın divanına durup namaz kılarak O’ndan yardım dilemelerini istiyor; Allah’ın sabredenlerin yanında olduğu müjdesini veriyor. Sabır, insanın bir amaç için ortaya koyduğu özverinin, kararlılığın, güçlü azim ve iradenin ürünüdür; dolayısıyla sabır, insanın kendi benliğiyle ilgili tavrıdır. Namaz ise onun bedeni, dili ve kalbiyle kısaca bütün varlığıyla Allah’a yönelmesi halidir; şu halde namaz da müminin Allah ile ilgili tutumudur. Böylece sabırla benliğini güçlendiren, namazla da Allah ile birliktelik kuran insan, başarının psikolojik şartlarını tamamlamış olur.

Kur’an’da 89 kez geçen [yâ eyyühellezîne âmenû] “Ey iman edenler” hitabı, müminleri inşa eden mesajlar içermektedir. Bu ifadelerin geçtiği yerler: Bakara 2:104, 153, 172, 178, 183, 208, 254, 264, 267, 278, 282; Âl-i İmrân 3:100, 102, 118, 130, 149, 156, 200; Nisâ 4:19, 29, 43, 59, 71, 94, 135, 136, 144; Mâide 5:1, 2, 6, 8, 11, 35, 51, 54, 57, 87, 90, 94, 95, 101, 105, 106; Enfâl 8:15, 20, 24, 27, 29, 45; Tevbe 9:23, 28, 34, 38, 119, 123; Hacc 22:77; Nûr 24:21, 27, 58; Ahzâb 33:9, 41, 49, 53, 56, 69, 70; Muhammed 47:7, 33; Hucurât 49:1, 2, 6, 11, 12; Hadîd 57:28; Mücâdele 58:9, 11, 12; Haşr 59:18; Mümtehine 60:1, 10, 13; Saff 61:2, 10, 14; Cum‘a 62:9; Münâfikûn 63:9; Teğâbun 64:14; Tahrîm 66:6, 8.,Buradaki [salat] kelimesi, “yardım, destek, fedakârlık” demektir ve namaz dâhil bütün tevhid içerikli ibadetleri kapsamaktadır. Benzer mesaj: Bakara 2:45.  

1- Dua ile.  

Bkz. 2:45, 155, 14:7İnsan; mücadele gücünü kaybetmeden, ümitsizliğe kapılamadan, kötülüğe engel olup iyilikleri egemen kılmak için sabır ve sebatla hedeflediği noktaya doğru ilerlemeli. Bununla birlikte, Yaratıcısıyla arasındaki gönül bağını tefekkürle, duayla, namazla sürekli aktif tutmalı. Çünkü hayat şartlarının her geçen gün ağırlaştığı bu dünyada zorluklara göğüs germeyi prensip haline getirmeden, mücadeleyi bir hayat tarzına dönüştürmeden, Yaratıcının birliktelik desteğini almadan, toplumlara barışı, huzuru ve refahı getirmek imkânsızdır.  

 Sabır ile namaz, nefsin kötü arzularına karşı en büyük silahtır.  

(3)Bakınız; (sahîfe 6, hâşiye 1)  

[11] Onlara yardım eder, onların dualarını kabul eder.  

1 Size va’dedilen nimetlere ulaşmak için her şeyden önce, sabır ve namazla Allah’tan yardım dileyin. Yani önce sabır ve sebata alışın. Nimetlerin kendilerine göre külfetleri de vardır. Bir taraftan nefislerinizin hevası, diğer taraftan kâfirlerin ezası ile uğraşacaksınız ve bunlara mukabele etmek için mücadeleye mecbur olacaksınız. Bazı zahmetler, meşakkatler göreceksiniz. Eğer bunlara sabretmezseniz ilâhî yardımları kaybetmiş olursunuz. Namaz da böyledir. Bu sebeple namaz; sabır gibi sadece bir vasıta değil ayni zamanda Allah’a vuslat olmak üzere en büyük bir zevktir.  

[301] Sabır ve salâtın nasıl anlaşılması gerektiğine dair bir not için bkz: âyet 45, not 83. [302] Bu âyetin bir benzeri bu sûrede yer alan 45. âyettir. Fakat söz konusu âyet İsrâiloğullarına hitap ettiği hâlde bu âyet doğrudan mü’minlere hitap etmektedir. Bu nedenle 45. âyetin başında yer almayan “Ey iman edenler” hitabı bu âyette yer almaktadır.  

“Namaz müminin miracıdır.” Rûhun huzuru, bedenin temizliği ve intizama girmesi, ruhî ve bedenî her vazifenin, dünya ve âhiretle ilgili her türlü mükemmelliği, gerek ferdî gerek toplumsal özellikleri ihtiva eden namaz ile sağlanır. Hz. Peygamberin tavsifi ile “Dinin direği” olan namaz, imanı besler, kulu Rabbine bağlar. Sonsuz elemleri ve emelleri olan âciz insanı, her şeye kadir olan Rabbinin dergâhına ulaştırır.