A'raf Suresi 85. Ayet

Medyen, Mısır ile Filistin arasında, Sînâ yarımadasının kuzeyindeki bölgenin adıdır. Hz. Şuayb döneminde buralarda Araplar’ın Emur (Amoriler) koluna mensup kabileler oturuyordu. İslâmî kaynaklarda Medyen’le ilgili daha farklı bilgiler de verilmektedir. Bir görüşe göre Medyen’in, Hz. İbrâhim’in oğlunun ismi olduğu, zamanla onun soyundan gelenlerin de bu isimle anıldığı söylenir. Akabe körfezinin doğu kıyısındaki Maan yakınlarında bulunan eski bir şehir bu adı taşımaktaydı (bk. Yâkut, Mu‘cemü’l-büldân, Beyrut 1410:1990, V, 92-93; Fr. Buhl, “Medyen Şuayb”, İA, VII, 473-474; a.mlf., “Şu‘ayb”, İA, XI, 579-580). İbn Kesîr’e göre Medyen halkı “Eyke halkı” diye de anılırdı. Bunlar ağaçlara taptıkları için gür ağaçları ifade etmek üzere kullanılan Eyke ismiyle anılmışlardır (III, 443; VI, 168). Medyen halkı Şuayb aleyhisselâm döneminde Mısır krallarına bağlıydı. Araplar’la yakın ilişkileri neticesinde zamanla Araplaşmışlardır (İbn Âşûr, VIII, 239-240). Aynı soydan gelen Şuayb’ın şeceresi kaynaklarda İbrâhim oğlu Medyen oğlu Yeşcur oğlu Mîkâil oğlu Şuayb şeklinde verilir. Şeceresi hakkında farklı bilgiler de vardır (bk. Şevkânî, II, 256). Tevrat’ta ismi, Çıkış, 2:18’de Reuel; Çıkış, 3:1’de Midyan kâhini Yetro; Sayılar 10:18’de Reuel oğlu Hobab gibi farklı şekillerde verilmektedir. Kasas sûresinde (28:22-29) anlatıldığına göre Hz. Mûsâ Mısır’dan çıktıktan sonra Medyen’e gelmiş, Hz. Şuayb ile tanışarak kızıyla evlenmiş ve on yıl kadar onun yanında çalışmıştır. Şuayb da Nûh’un davetini tekrarlayarak Medyen halkını Allah’a kulluk etmeye ve O’ndan başka tanrı tanımamaya çağırmış; ayrıca onlara, âyette mahiyeti hakkında bilgi verilmeyen bir “beyyine” (mûcize veya belge) göstermiştir. Medyen’in, inkârcılıkları yanında, başta gelen toplumsal hastalıkları ticaret ahlâkının bozulması ve din hürriyetinin ortadan kalkmasıydı. Bu yüzden peygamberleri onları bundan menetti; ölçü ve tartıda adaletli olmaya; insanların haklarını nicelik veya nitelik olarak eksiltmeden, zarar vermeden ödemeye; ülkenin düzenini bozup halkın huzurunu kaçırmaktan, gerçeği arayan insanların yollarını keserek onları tehdit etmekten, Allah yolunda gitmelerini engellemekten ve içlerinde kuşku uyandırmaktan vazgeçmeye çağırdı. Bu son ifadelerden anlaşıldığına göre Medyen’in inkârcı insanları, Hz. Şuayb ile görüşüp onun mesajını öğrenmek üzere huzuruna gelmek isteyen insanların yollarını kesiyor, onları tehdit ediyor, içlerine kuşku salıyor, peygamberle görüşmelerini engelliyorlardı. Fahreddin er-Râzî’ye göre 85. âyetteki Allah’a ibadet buyruğu ile peygamberin getirdiği “beyyine”yi ifade eden kısım “Allah’ın emrine saygı” (et-ta‘zîm li-emrillâh) ilkesinin; ardından gelen üç buyruk da “Allah’ın yarattıklarına şefkat” (eş-şefkatü alâ halkıllâh) ilkesinin kapsamına girer (XIV, 174). Ölçü ve tartıda dürüstlük buyruğu müşterinin haklarını, “insanların mallarının değerini düşürmeyin” buyruğu da satıcının haklarını korumayı hedefler (İbn Âşûr, VIII/2, s. 243-244). Aynı âyetin sonunda, insanların bu buyruklara uymalarının bizâtihi kendi iyiliklerine olduğu da belirtilmek suretiyle gerek iman, gerekse ahlâk kurallarının insanların yine kendilerine dünya ve âhiret saadeti kazandıracağına işaret edilmiş; buna mukabil 86. âyetin sonunda da inkârcılık ve haksız davranışlarıyla din ve dünya düzenini bozanların uğradıkları kötü âkıbet hatırlatılmıştır. 87. âyette ise Şuayb’ın davetine inananlardan da inanmayanlardan da bir süre sabredip beklemeleri istenmekte; hüküm verenlerin en iyisi olan yüce Allah’ın, mutlak adaletiyle kimin haklı olduğunu ortaya çıkaracağı bildirilmektedir.

Medyen Hz. Şuayb’ın peygamber olarak görevlendirildiği şehirdi. [Medyene] kelimesi Kur’an’da 10 kez geçmekte, bir kısmında Hz. Musa ile ilgili kıssalarda yer almakta, diğer geçtiği yerlerde Hz. Şuayb’ın tebliği bağlamında yer almaktadır. Medyen’in aslında Hz. İbrahim’in çocuklarından birisi olduğu, nüfus artınca çocuklarının isminin şehre verildiği rivayet edilmektedir. Bu bağlamda Hz. Şuayb’ın nesebinin de Şuayb b. Nüveyb b. Medyen b. İbrahim Halîlullâh olduğu ifade edilmektedir.,Yüce Allah tıpkı Hz. Hud ve Hz. Salih’te olduğu gibi Hz. Şuayb’ı da kavmine göndermesiyle ilgili olarak [ehâhum] “kardeşleri” ifadesini kullanmakta, böylece her peygamberin kendi kavminden seçildiği mesajını vermektedir. Bu kardeşlik inançla ilgili değil, o toplumdan olduğunu ortaya koymak bakımındandır Benzer mesajlar: Hûd 11:85; Şu‘arâ 26:183.  

1- Kanıt içeren; açıklayıcı, açığa çıkarıcı bilgi. 2- İyi niyetli ve yapıcı olun, yıkıcı ve kötü niyetli olmayın.  

Midyan, Hz. İbrahîm'in Katura'dan doğan oğludur (Tekvin, 29, 1-4). Medyen adlı şehir, ihtimalen bu zatın ismini taşımaktadır. 28. Sûrenin 25-29. âyetlerinde Hz. Mûsâ'nın, Hz. Şuayb'in kızını aldığı bildirilir. Ahd-i Atıyk'te, Mûsâ'nın kaynatası, Medyen kâhini Yetro'dur (Huruc, 3, 1). Bu takdîrde Medyen kavmine gönderilen Şuayb Peygamberin bu zat olması gerekir. Ahd-i Atıyk'ın Huruc bölümünde Şuayb'e ait başka bilgiler de vardır (28).  

bk. Kur’ân-ı Kerim, 83:1-6.  

Bkz. 11:84, 29:36Hz. Şuayb, Medyen ve Eyke halklarına peygamber olarak gönderilmiştir. Medyen toprakları, Hicaz’ın kuzey batısında, oradan Kızıldeniz’in doğu sahiline, güney Filistin’e Akabe Körfezi’ne ve Sina Yarımadası’nın bir bölümüne kadar uzanan bölgede yer alır. Medyen aynı zamanda İbrahim Peygamberin oğlunun da ismidir. Bunun torunlarına Medyen halkı, yaşadıkları yere de Medyen denmiştir. Medyenliler putperest olmakla beraber hırsızlıkta, vurgunda, hilekârlıkta ve insan haklarını ihlalde tarihe geçmişlerdir. Hz. Şuayb, Hz. İbrahim’in torunlarından Mikail’in oğludur. Annesi Hz. Lut’un kızıdır. Şuayb peygamber kızı Safura’yı Hz. Musa ile evlendirerek aynı zamanda onun kayınbabası olmuştur.  

 Medyen, İbrahim (a.s.)ın oğlunun adıdır. Bunun torunlarına Medyen kabilesi, bu kabilenin ikamet ettiği şehre de Medyen şehri denilmiştir. Bu şehir, Filistin ile Hicaz arasında ve Kızıldeniz sahilinde bulunmakta idi.  

(1)Medyen şehri adını, orada yaşayan kabîlenin ataları ve İbrâhîm (as)’ın oğlu olan Medyen’den almıştır. Kavmine çok güzel nasîhatler eden ve te’sirli cevablar veren Şuayb (as)’a bu husûsiyetinden dolayı “peygamberlerin hatîbi” denilmiştir. İsmi Süryânîce “Beyrut” ile aynı ma‘nâda olan Şuayb (as), Medyen ahâlisi ile Ashâb-ı Eyke denilen iki ayrı ümmete peygamber olarak gönderilmiştir. Bu kavimlerin küfür ve isyanlarının kesilmemesi üzerine onlara bedduâ etmiş ve Medyen ahâlisi şiddetli bir sarsıntı ile, Ashâb-ı Eyke de ateş yağdıran bir bulut tarafından helâk edilmişlerdir. (Kurtubî, c. 4:7, 247-251)  

[4] Alış verişte hiyanet etmeyin, herkesin hakkı ne ise verin.  

1 Medyen: Hz. İbrahim (a.s.) soyundan gelen Medyen’in neslinden bir kavim olup Şab Denizi civarında, onun kurduğu Medyen şehrinde yaşamışlardır. Kur'ân-ı Kerim'de Medyen kelimesi on defa geçer. Hz. Musa (a.s), Medyen'de yıllarca kalmıştı. O, Firavun ve Mısır halkının zulmünden Allah'a iltica edip Medyen'e yöneldi. Medyen suyu başında hayvan sulama sırasına girememiş iki kızın hayvanlarını sulayıverdi. Babaları o zaman ihtiyarlamış olan bu iki kızdan biriyle evlenip burada sekiz yıldan az olmayan uzun bir süre kaldı. (Kasas: 22-30) Bu topluma Şuayb (a.s) Peygamber olarak gönderilmiştir. Bu kavmin en büyük özelliği, ticaretle meşgul olmaları ve ölçüyü, tartıyı eksik tutmalarıdır ve onlar da helak edilmişlerdir. Bk. (Hûd: 84-95, Ankebut: 36-38)2 Şuayb (a.s): Kur’an’da Medyen halkına gönderildiği bildirilen peygamberdir. İbnu Sa‘d, onun Hz. Sâlih’ten sonra, Hz. Mûsâ ve Hârûn’dan önce peygamber olarak gönderildiğini nakleder. Şuayb isminin “şa‘b” (kabile, halk) veya “şi’b” (vadi, yol) kelimesinin küçültme şekli (ism-i tasgîr’i) olduğuna dair görüşler bulunmakla birlikte (Kurtubî) peygamber isimlerinin küçültme formunda gelmesi uygun görülmediğinden ismin aslının bu olduğu görüşü tercih edilmiştir. Kur’an’da Şuayb adı on bir yerde geçer. İslâm kaynaklarında Hz. Şuayb’ın peygamberlik görevi yaptığı yerin Hûd ve Sâlih peygamberlerin yurdu gibi Kuzeybatı Arabistan ve Akabe körfezinin doğu kıyıları olduğu kabul edilir. Medyen kavminin Hz. Şuayb’ın yaptığı uyarıları dikkate almaması yüzünden şiddetli bir deprem (A‘râf: 91, Ankebût: 37), şiddetli bir ses (Hûd: 94) ve “gölge günü” azabı ile (Şuarâ: 189) yok edildiği, bu cezadan sadece Şuayb’a inananların kurtulduğu bildirilir. Hz. Şuayb ve ona inananlar bazılarına göre Mekke’ye gitmişler ve orada ölmüşler, bazılarına göre ise aynı yerde yaşamaya devam etmişlerdir.  

[1218] Medyen, Kızıldeniz kıyısında Akabe körfezinin doğusunda yer alan bir şehirdir. Josephus, Eusebius ve Batlamyus (Ptolemi) bu kentten ayrı ayrı söz ederler. Eski Ahid’de Medyen adlı bir kent geçmemektedir. Ne ki, Midyan isminde bir kabileden ve onun soy kütüğünün varıp kendisine dayandığı Midyan adlı kişiden söz edilir. Sadece bir ses benzerliği değilse -muhtemelen Medyenlilerin büyük atası- Midyan, Eski Ahid’e göre Hz. İbrahim’in Katura’dan olma oğludur (Tekvin 25:2). Hz. Şuayb Hz. Musa’nın üstadı, işvereni ve kayınpederidir. Allah Rasûlü onu “rasullerin hatibi” olarak nitelendirmiştir (Medyen’le ilgili bir not için bkz: 28:22). [1219] La tebhasû: “..eksiltmeyin, değerini düşürmeyin!”. Taberî’ye göre “İnsan hakkına tecavüz etmeyin!” [1220] Zımnen: Allah’ın sizin için hayırlı olandan başkasını önermeyeceğine olan güveniniz tam ise. Bu anlamda “inkâr” açık bir güvensizliktir. Bu âyetin bağlamında, imana ahlâkî karşılığı olan “güven” anlamı vermek bizce âyetin maksadına daha uygun görünmektedir. Kur’an’da Allah için kullanılan el-Mü’min sıfatı da, teolojik karşılığı olan ‘inanmakla’ ilgili değil, ahlâkî karşılığı olan ‘güven vermekle’ ilgilidir (Krş: 2:100).