Kıyamet Suresi 16. Ayet

Hz. Peygamber, gelen vahyi hemen hâfızasına yerleştirmek için tamamlanmasını beklemeden diliyle tekrarlıyordu. Allah Teâlâ bu âyetleri indirerek ona vahiy geldiğinde nasıl davranması gerektiğini öğretmiştir (bk. Taberî, XXIX, 116-119; Buhârî, “Tefsîr”, Sûre, 75, 2). Bu âyetlerde yüce Allah üç şeyi kendi üzerine aldığını bildirmiştir: 1. Vahyi hafızalarda ve yazılı olarak toplayıp Resûlullah’ın unutmamasını sağlamak (bu hususta ayrıca bk. A‘lâ 87:6); 2. Vahyi Hz. Peygamber’in okumasını sağlamak; 3. Vahyi açıklamak. Ayrıca 19. âyette vahiy kendisine okunduğunda Hz. Peygamber’in susarak onu dinlemesi emredilmiş, o da böyle yapmıştır (Buhârî, “Tefsîr”, 75; Müslim, “Salât”, 148). Allah Teâlâ “biz onu okuduğumuz zaman” buyurarak okuma fiilini kendisine isnat etmiştir; başka âyetlerde onu vahiy meleğinin (Cebrâil) Hz. Peygamber’in kalbine indirdiği bildirilmektedir (meselâ bk. Bakara 2:97; Nahl 16:102; Şuarâ 26:193). Bu âyetler arasında çelişki yoktur. İlâhî vahyin Cebrâil aracılığı ile Hz. Peygamber’in zihnine yerleştirilmesi de bir okumadır. Sonuçta kelâmın sahibi O’dur. Söz/Kur’an O’nun sözüdür; okutan O’dur; şu halde gerçekte okuyan da O’dur. (vahyin geliş şekilleri hakkında bilgi için bk. “Tefsire Giriş” bölümü, “I. Kur’an-ı Kerîm A) Tanımı ve özellikleri, 2. Vahiy” başlığı).

Benzer mesajlar: Nahl 16:84; Mü’minûn 23:108; Neml 27:85; Rûm 30:57; Mü’min 40:52; Câsiye 45:35; Kâf 50:28; Tahrîm 66:7; Mürselât 77:35-36.  

1- Bu ayetin, Nebi'nin Kur'an'ı ezberlemesindeki aceleciliğini uyarı konusu edindiğine dair yapılan çeviriler doğru değildir. Gerek konu bütünlüğüne ve gerek ayetin bağlamına bakıldığında, “amel defterleri” kendilerine verilip, okumaları istenen müşriklerin nasıl bir şaşkınlık ve endişe içinde telaşa kapıldıkları ve deyim yerinde ise dillerinin damaklarına yapıştığını ifade etmektedir. Öncesi ve sonrası ayetler dikkate alınarak okunduğunda bunun böyle olduğu açıkça görülmektedir. (Bak: 14)  

Hz. Peygamberin, vahiy gelince hemen belleyip okumak için acele ettiği, Cebrail okuyup bitirmeden okumaya çalıştığı ve bu yüzden bu âyetlerin geldiği kabul edilmiştir.  

bk. Kur’ân-ı Kerim, 20:114.  

16.Buhari`nin Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiğine göre Resulullah (a.s.)`a vahiy indirildiğinde bunu ezberlemek amacıyla diliyle tekrarlamaya çalışırdı. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi.  

 Resûl-i Ekrem, gelen vahyi unutmamak için, henüz kendisine okunup bitirilmeden onu acele ile tekrarlamaya çalışıyordu. Âyette buna işaret edilmektedir.  

Bak 20:114  

(2)Hz. Peygamber (asm) gelen vahyi unutmamak için Cebrâîl (as) henüz kendisine okuyup bitirmeden, ezberine alma endişesiyle acele ediyor, onu tekrarlamaya çalışıyordu. Âyette buna işâret edilmektedir. (Beyzâvî, c. 2, 548)  

1 Kur’an nâzil olurken Peygamberimiz, duyduklarını unutmamak için dilini ve dudaklarını hareket ettirirdi. Bunun üzerine Allah, bu âyeti indirdi. (Tirmizî)  

Hz. peygamber(s.a.v.) unutmamak için gelen vahyi, henüz kendisine okunup tamamlanmadan, acele ederek tekrarlamağa çalışırdı. Âyet buna işâret etmektedir.  

(2) Peygamberimiz vahiy alırken, ondan birşey kaçırmamak için, büyük bir dikkatle Cebrail’i takip ediyor ve bir yandan da onun söylediklerini tekrarlıyordu. Bu ve devamındaki âyetler ise, bu konuda bir endişeye mahal olmadığını, zira vahyi indirmek kadar, onu muhafaza etmenin de Allah’ın taahhüdünde bulunduğunu bildirmektedir. (Buhârî, Tefsir 75:1-2; Tirmizî, Tefsir 75:1.)