Ankebut Suresi 25. Ayet

Hz. İbrâhim, kavminin bayram şenliği için kasabanın dışına çıktığı bir sırada, en büyükleri dışındaki bütün putlarını kırmış, bu yüzden onu ateşe atarak cezalandırmaya kalkıştıklarında Allah Teâlâ bir mûcize gerçekleştirip, o dehşetli ateşi serinliğe dönüştürmüştü, İbrâhim de sağ salim kurtulmuştu (bilgi için bk. Enbiyâ 21:51-71). Fakat bu olay da kavmi üzerinde ciddi bir tesir bırakmadı; 25. âyetten anlaşıldığına göre bunun bir sebebi de putperestliğin, söz konusu kavim arasında bir dayanışma ruhu doğurmuş olmasıydı. Yani onlarda din, bir inanç konusu olmaktan ziyade bir toplumsal kaynaşma aracı idi. Böylece onlar için dinî inançların doğru veya yanlış olmasının önemli görülmediği, toplumda bir sevgi bağı oluşturacak şekilde geleneksel bir kurum olmasının yeterli bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda bir gerçeklik konusu değil de sadece bir töre ve çıkar konusu, bir kültür unsuru olarak benimsenen dinin ebedî kurtuluşu sağlamaktan uzak olacağı da açıktır. Dolayısıyla, 25. âyette belirtildiğine göre, dünyada böyle bâtıl bir din etrafında birleşenler, sadece gerçek olanların değer taşıyacağı âhirette aynı sevgi bağını sürdüremeyecekler; aksine tapanlar, tapılanlar, birbirini aldatıp haktan saptıranlar ve körü körüne onlara kapılıp sapanlar, hepsi birbirinden kopacak, hatta birbirine ağır eleştiriler yönelteceklerdir; ama bu suçlamalar hiçbirini hak ettikleri cezaya çarptırılmaktan, Allah’ın yardımından mahrum kalmanın doğuracağı çaresizlikten kurtaramayacaktır.

Burada geçen [yekfuru] fiili “örtmek”, “inkâr etmek” anlamlarından hareketle “tanımazlıktan gelmek” şeklinde anlaşılmalıdır.,Benzer mesajlar: Yûnus 10:28-29; İbrâhîm 14:22; Nahl 16:86; Meryem 19:82; Furkân 25:18-19; Kasas 28:63; ‘Ankebût 29:25; Rûm 30:13; Sebe’ 34:41; Fâtır 35:14; Ahkâf 46:6.  

bk. Kur’ân-ı Kerim, 7:38; 43:67.  

Bkz. 3:28, 4:139, 144, 5:51, 57, 9:23, 19:81, 58:22, 60:1  

Çevre baskısının, özellikle din ve kültür gibi konularda gerçeğin araştırılması, değerlendirilmesi, görülmesi ve kabul edilmesi önünde aşılması güç psikolojik, sosyal, politik ve ekonomik engeller diktiği deneylerle kanıtlanmış bir gerçektir. Din ve mezheplerin coğrafik sınırlarla paralellik arzetmesi bunun bir delilidir. Çevrenin ve kalabalıkların oluşturduğu karanlık duvarları yıkan ve aşan yiğitlerden birisiydi İbrahim. Selam olsun İbrahimlere... Ne mutlu, kelle sayılarına kapılmayanlara. Ne mutlu, Gerçeğ'e ve gerçeğe ihanet etmeyenlere...  

[1] Tâbi metbu'a lânet edecek, metbu' tâbi'den ilişiği kesecek.  

1 Âyetin bu bölümü: “Siz, sırf aranızdaki dünya hayatına has sevgi uğruna Allah’ı bırakıp birtakım putlar edindiniz...” şeklinde de tercüme edilebilir. 2 Yani ilâhlarınız sizi, siz de ilâhlarınızı inkâr edeceksiniz veya tanımayacaksınız…  

[3499] Benzer bir ifade ve çeviri gerekçesi için bkz: 2:51, not 92. [3500] Bu açıklama âyetin devamı göz önüne alındığında, “tapınılan cansız nesnelerden” daha çok, bu nesnelerin temsil ettiği birtakım “tarihsel şahsiyetleri” ifade eder. [3501] Bu sevginin çarpıklığını “insanlar içerisinde Allah’tan başka birtakım varlıkları Allah’a eşdeğer rakip güçler olarak görüp, onları Allah’ı sever gibi sevenler de var” (2:165) âyeti ortaya koymaktadır.  

Bâtıl üzerine kurulan sevgi devam etmez. Burada batıla bağlılık yüzünden birbirini sevenler, yarın işin iç yüzü ortaya çıkınca birbirini tanımaz olurlar, hattâ birbirini la'netlerler. Çünkü herkes dünyâda dost bildiğinin, kendisinin bâtılda kalmasına neden olduğunu anlar da dostuna düşman olur.