Ebû Abdullah Osman b. Affân, Kureyş'in Ümeyyeoğulları koluna mensuptur. Fil Yılı'ndan altı yıl sonra Tâif'te doğdu. İslâm'ın ilk yıllarında Hz. Ebû Bekir'in davetiyle Müslüman olarak ilk Müslümanlar arasında yer aldı ve cennetle müjdelenen on sahâbîden biri oldu. Hz. Peygamber'in kızı Rukıyye ile evlendi, onun vefatından sonra diğer kızı Ümmü Külsûm ile evlendi; Resûlullah'ın iki kızıyla evlendiği için "iki nur sahibi" anlamında Zinnûreyn lakabıyla anıldı.
Bi'setin beşinci yılında (m. 615) eşi Rukıyye ile birlikte Habeşistan'a yapılan ilk hicrete katıldı. Hastalanan eşinin başında kaldığı için Bedir'de bulunamadı. Tebük seferine çıkan ordunun donatımına büyük servetiyle katkıda bulundu, Medine'nin su ihtiyacı için Rûme kuyusunu satın alarak Müslümanların kullanımına bıraktı.
Hz. Ömer'in ardından h. 23 / m. 644'te üçüncü halife oldu ve h. 35 / m. 656'ya kadar hilâfet makamında kaldı. Okuyuş farklılıklarının yol açabileceği ihtilafları önlemek için Kur'an'ın standart nüshalarını çoğaltıp başlıca İslâm merkezlerine gönderdi. Kendisine karşı başlayan ayaklanma sırasında Medine'deki evinde kuşatıldı ve 18 Zilhicce 35 / 17 Haziran 656'da yaklaşık seksen iki yaşında şehid edildi; Bakî' Mezarlığı'na defnedildi.
Babası 'Affan ibn Abi al-'As, annesi Arwa bint Kuraiz bin Rabi'a. Eşi/eşleri: Ruqayyah bint Muhammad, Umm Kulthum bint Muhammad, Fakhitah bint Ghazwan, Ramlah bint Shayba bin Rabi'a, Umm 'Amr bint Jundub al-Dausi, Fatima bint al-Walid b. 'Abd Shams, Na'ilah bint al-Furafisah. Kardeşleri: Amnah bint Affaan. Çocukları: 'Abdullah bin 'Uthman, 'Abdullah bin 'Uthman(younger), 'Aishah bint 'Uthman, Umm Aban bint 'Uthman, Umm 'Amr bint 'Uthman, 'Amr bin 'Uthman, Aban bin 'Uthman, 'Umar bin 'Uthman, Khalid bin 'Uthman, Maryam bint 'Uthman, al-Walid bin 'Uthman, Sa'id bin 'Uthman, Umm 'Uthman bint 'Uthman, Umm Khalid bint 'Uthman, Arwa bint 'Uthman, Umm Aban bint 'Uthman(younger), Maryam bint 'Uthman (younger). Yaşadığı yerler: Makkah, Abyssinia, Medinah. Doğum yeri: Ta'if. Vefat yeri: Medinah.
Râvi adları senedden otomatik ayrıştırılmış, kimlik ve hayat bilgileri ricâl kaynaklarından (Itqan râvi profilleri, muslimscholars.info) eşleştirilerek eklenmiştir; eşleşmeyen yazımlar ayrı kayıt olarak kalabilir.