Ümmü Seleme

Sahâbî, Nebî'nin zevcesi

Hind bint Ebû Ümeyye (Huzeyfe)

Vefath. 62
Nisbeel-Kureşiyye
TabakaMü'minlerin annesi (Nebî'nin zevcesi)
Cerh-ta'dîlsahâbiyye

Hakkında

Asıl adı Hind bint Ebû Ümeyye olmakla birlikte tarih ve hadis kaynaklarında hemen daima künyesiyle, Ümmü Seleme diye anılır. Kureyş'in Benî Mahzûm koluna mensuptu; babası Ebû Ümeyye cömertliğiyle ün yapmış, birlikte yola çıktığı kervandakilerin yol azığını kendisi karşıladığı için "Zâdürrekb" diye anılmıştı. İlk kocası, Hz. Peygamber'in süt kardeşi olan Ebû Seleme Abdullah b. Abdülesed el-Mahzûmî'dir. Müslüman olanların ilk sıralarında yer alan bu genç çift önce Habeşistan'a göç etti, ardından Mekke'ye döndü ve daha sonra Medine'ye hicret etti; kaynaklar onları ailece hicret eden ilk Kureyşli olarak kaydeder. Hicret sırasında kocasından ve oğlundan zorla ayrı düşürülmüş, yaklaşık bir yıl süren bu ayrılığın ardından Medine'de yeniden bir araya gelebilmişti.

Ebû Seleme'nin Uhud'da aldığı yaranın etkisiyle hicretin dördüncü yılında vefatı üzerine Hz. Peygamber, yaşını ve yetim çocuklarını gerekçe göstererek çekinen Ümmü Seleme ile aynı yılın şevval ayında (m. 626) evlendi. Hudeybiye Antlaşması'nın ardından sahâbîler ihramdan çıkmakta tereddüt edip beklediklerinde, Hz. Peygamber'e önce kendisinin kurbanını kesip tıraş olmasını tavsiye etmiş; bu isabetli görüş sayesinde ortaya çıkan tıkanıklık aşılmıştı. Bu olay onun sağduyusunun en çok anlatılan örneğidir.

Kendisinden yaklaşık 378 hadis nakledilmiştir; böylece Hz. Âişe'den sonra Peygamber'in hanımları arasında en çok rivayette bulunan kişidir. Bu rivayetlerin on üç kadarı hem Buhârî'de hem Müslim'de yer alır. Özellikle kadınlarla ilgili meselelerde ve temizlik hükümlerinde görüş bildirecek kadar fıkıh bilgisine sahipti; müctehide sahâbî hanımlar arasında sayılır. Peygamber'in hanımları içinde en son vefat eden odur. Yaklaşık seksen dört yaşında, h. 62 / m. 681 yılında (59 ve 61 tarihleri de zikredilir) Medine'de vefat etti ve Bakî Mezarlığı'na defnedildi.

Râvi adları senedden otomatik ayrıştırılmış; kimlik ve hayat bilgileri ricâl kaynaklarından (Itqan râvi profilleri, muslimscholars.info) eşleştirilerek eklenmiştir.

Zincirde geçtiği hadisler

Bana Harmele b. Yahya ile İbn-i Vehb'in kardeşi Abdullah b. Vehb rivayet etti. (Dediki): Bana Hayve haber verdi. (Dediki): Bana Hâlid b. Yezid, Saîd b. Ebi Hilâl'den, o da Ömer b. Müslim El-Cündeî'den naklen haber verdi, ona da İbn-i Müseyyeb haber vermiş. Ona da Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in zevcesi Ümmü Seleme haber vermiş. Ve Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'i yukarkilerin hadîsi mânâsında anmış.
Bize Yahya b. Yahya rivayet etti. (Dediki): Mâlik'e Nâfi'den dinlediğim, onun da Zeyd b. Abdİllah'dan, onun da Abdullah b. Abdurrahman b. Ebî Bekr Es-Sıddık'dan, onun da Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in zevcesi Ümmii Seleme'den naklettiği şu hadîsi okudum: Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) : «Gümüş kabtan içen ancak ve ancak karnına cehennem ateşi şırıldatır.» buyurmuşlar.
Bize Ebû Bekr b. Ebî Şeybe ile Ebu Kureyb rivayet ettiler. (Dedilerki): Bize Veki' rivayet etti. H. Bize İshâk b. İbrahim de rivayet etti. (Dediki): Bize Cerir haber verdi. H. Bize Ebû Kureyb dahî rivayet etti. (Dediki): Bize Ebû Muâviye rivayet etti. Bu râvilerin hepsi Hişam'dan rivayet etmişlerdir. H. Bize yine Ebû Kureyb rivayet etti. Lâfızı şudur: Bize İbni Numeyr rivayet etti. (Dediki): Bize Hişâm babasından, o da Zeyneb binti Ümmü Seleme'den, o da Ümmü Seleme'den naklen rivayet »etti ki: Kadın tabiatlı bir adam evde Resûlullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in yanında bulunuyormuş. Ümmü Seleme'nin kardeşine: — Yâ Abdellah b. Ebî Ümeyye! Yarın Allah size Tâif'i fethederse sana filancanın kızını göstereceğim. Çünkü o kız dörtle gelir, sekizle gider, demiş. Resûlullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) bunu işitmiş de: «Bunlar sizin yanınıza girmesin!» buyurmuşlar.
Rivayet zinciri (2. tarîk): Müslim ← İshâk b. İbrâhîm ← Cerîr ← Hişâm ← babası ← Zeyneb bint Ebû Seleme ← Ümmü Seleme
Rivayet zinciri (3. tarîk): Müslim ← Ebû Küreyb ← Ebû Muâviye ← Hişâm b. Urve ← babası ← Zeyneb bint Ebû Seleme ← Ümmü Seleme
Rivayet zinciri (4. tarîk): Müslim ← Ebû Küreyb ← İbn Nümeyr ← Hişâm ← babası ← Zeyneb bint Ebû Seleme ← Ümmü Seleme
Bana Ebu'r-Rabi' Süleyman b. Dâvud rivayet etti. (Dediki): Bize Muhammed b, Harb rivayet etti. Bana Muhammed b. Velid Ez-Zübeydî, Zührî'den, o da Urve b. Zübeyr'den, o da Zeyneb binti Ümmü Seleme'den, o da Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) 'in zevcesi Ümmü Seleme'den naklen rivayet etti ki: Resûlullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) zevcesi Ümmü Seleme'nin evinde bîr cariyenin yüzünde sarılık görerek : «Bu cariyeye nazar değmiş, ona hemen rukye yapın!. buyurmuşlar. Yâni yüzünde sarılık varmış.
Bize Kuteybe b. Saîd rivayet etti. (Dediki): Bize Leys rivayet etti. H. Bize Muhammed b. Rumh da rivayet etti. (Dediki): Bize Leys, Ebu'z-Zübeyr'den, o da Câbir'den naklen haber verdiki: Ümmü Seleme kan aldırmak için Resûlullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'den izin istemiş. Bunun üzerine Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Ebû Taybe'ye ondan kan almasını emir buyurmuş. Râvi diyor ki: «Zannederim Ebû Taybe Ümmü Seleme'nin süt kardeşi idi. Yahut bulûğa ermemiş bir çocuktu, dedi.»
Rivayet zinciri (1. tarîk): Müslim ← Kuteybe b. Saîd ← Leys b. Sa'd ← Ebü'z-Zübeyr ← Câbir b. Abdullah ← Ümmü Seleme
Rivayet zinciri (2. tarîk): Müslim ← Muhammed b. Rumh ← Leys b. Sa'd ← Ebü'z-Zübeyr ← Câbir b. Abdullah ← Ümmü Seleme
Bana Yûnus b. Abdi'l-A'lâ Es-Sadefî rivayet etti. (Dediki): Bize Abdullah b. Vehb haber verdi. (Dediki): Bana Amr (bu zât İbni'l-Hâris'dir) haber verdi. Ona da Bükeyr Kasım b. Abbas El-Hâşimî'den, o da Ümmü Seleme'nin azatlısı Abdullah b. Râfi'den, o da Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in zevcesi Ümmü Seleme'den naklen rivayet etmiş ki: Şöyle demiş: Halkın havzdan bahsettiklerini işitiyordum, ama bunu Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'den işitmemiştim. Yine bundan bahsedilen bir gündü. Câriye başımı tarıyordu. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'i işittim: «Ey nas!» diyordu. Hemen cariyeye : — Benim işimi sonraya bırak! dedim, — Ama o erkekleri çağırdı, kadınları çağırmadı ki! dedi. — Ben insanlardanım, dedim. Müteakiben Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem): «Ben sizin için havzın başına önce varacağım. Bana bakın! Sakın biriniz gelip de kaybolmuş deve kovulur gibi benden koğulmasın. Ben de: Bu neden dolayı demiyeyim. Arkasından : — Sen hakikaten bunların senden sonra neler icâd ettiklerini bilmezsin! denilmesin. Ben de : Uzak olsun! demiyeyim.» buyurdular.
Bana Ebû Ma'ner-Rakâşî ile Ebû Bekr b. Nâfi' ve Abd b. Humeyd rivayet ettiler. (Dedilerki): Bize Ebû Âmir (bu zat Abdü'l-Melik b. Amr'dır) rivayet etti. (Dediki): Bize Eflah b. Saîd rivayet etti. (Dediki): Bize Abdullah b. Râfi' rivayet etti. (Dediki): Ümmü Seleme kendisi taranırken Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’i minber üzerinde: «Ey insanlar!» derken işittiğini ve başını tarayan cariyeye : — Başımı topla! dediğini. Bükeyr'in Kasım b. Abbas'dan rivayet ettiği hadîs gibi rivayette bulundu.
Bana İshak h. Mansûr da rivayet etti. (Dediki): Bize Abdûs'Samed b. Abdû'l-Vâris haber verdi. (Dediki): Bize Şu'be rivayet etti. (Dediki): Bize Hâlid El-Hazzâ' Saîd b. Ebi'l-Hasen ile Hasen'den onlar da annelerinden, o da Ümmü Seleme'den, o da Peygamber (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'den naklen bu hadîsin mislini rivayet etti.
Bize Ebû Bekr b. Ebî Şeybe dahî rivayet etti, (Dediki): Bize İsmail b. İbrahim, İbni Avn'den, o da Hasan'dan, o da annesinden, o da Ümmü Seleme'den naklen rivayet etti. (Şöyle demiş): ResûluIIah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) : «Ammâr'ı azgın çete öldürecektir.» buyurdular