Amr b. Âs

Ebû Abdullah · Sahâbî, Mısır fâtihi ve valisi

Amr b. el-Âs b. Vâil b. Hâşim b. Saîd b. Sehm b. Amr b. Husays b. Ka'b b. Lüey b. Gâlib

Doğumh.ö. 50 · Mekke
Vefath. 43 · Mısır
KünyeEbû Abdullah
Nisbees-Sehmî, el-Kureşî, el-Mekkî aslen
Yaşadığı yerlerMısır, Habeşistan, Filistin, Medine
TabakaSahâbî
Cerh-ta'dîlsahâbî

Hakkında

Ebû Abdullah künyeli Amr b. el-Âs, Kureyş'in Sehm koluna mensuptur ve Mekke'de doğmuştur. Câhiliye döneminde Mekke'nin ticari ve siyasi hayatında etkin bir konumdaydı; ticaret seyahatleri sırasında Habeşistan hükümdarı Necâşî ile dostluk kurmuştu. Müslüman olmadan önce Uhud ve Hendek savaşlarında Kureyş süvarilerine kumanda etti. Mekke'nin fethinden önce, 1 Safer 8 (31 Mayıs 629) tarihinde İslâm'ı kabul etti.

Hz. Ömer döneminde Filistin ve Şam fetihlerinde komutan olarak görev aldı ve Kudüs'ün teslim alınmasında rol oynadı. H. 19 / m. 640'ta dört bin süvariyle Mısır'a girdi; Aynişems'te Bizans kuvvetlerini yendi, yedi ay süren kuşatmanın ardından Babil Kalesi'ni ve h. 21 / m. 642'de İskenderiye'yi aldı. Bu nedenle Mısır fâtihi diye anılır. Fustat şehrini kurdu, kendi adıyla bilinen camiyi inşa ettirdi ve Nil'i Kızıldeniz'e bağlayan eski kanalı yeniden açtırdı.

Hz. Ali ile Muâviye arasındaki çatışmada Muâviye'nin yanında yer aldı ve Sıffîn'den sonra h. 37 / m. 658'deki tahkimde onun hakemi oldu. Hz. Peygamber'den ve Hz. Âişe'den kırk kadar hadis rivayet etmiştir; Arapların dört dâhisinden biri sayılır. Doksan yaşını aştığı hâlde h. 43 / m. 664 yılının Ramazan ayında Mısır'da vefat etti.

Ailesi

Babası
al-'As ibn Wa'il
Annesi
Layla bint Harmalah
Eşi
Rayta bint Munabbih bin al-Hajjaj, Umm Kulthum bint 'Uqba
Kardeşleri
Hisham ibn al-'Aas
Çocukları
'Abdullah bin 'Amr bin al-'Aas

Râvi adları senedden otomatik ayrıştırılmış; kimlik ve hayat bilgileri ricâl kaynaklarından (Itqan râvi profilleri, muslimscholars.info) eşleştirilerek eklenmiştir.

Zincirde geçtiği hadisler

Bize Muhammed b. el-Müsenna el-Anezi, Ebu Ma'mer -Rekaşi ve İshak b. Mansur hepsi Ebu Asım'dan -lafız İbnu'l-Müsenna'nın olmak üzere- tahdis etti. Bize ed-Dahhak -yani Ebu Asım- tahdis etti. Bize Hayve b. Şureyh haber verdi. Bana Yezid b. Ebi Habib, İbn Şumase el-Mehri'den şöyle dediğini tahdis etti: Ölümüne yakın Amr b. el-As'ın yanında idik. Yüzünü duvara çevirerek uzunca ağladı. Oğlu: Babacığım Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) sana şöyle bir müjde vermemiş miydi? Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) sana şu müjdeyi vermemiş miydi, demeye koyuldu. (İbn Şumase) dedi ki: Sonra yüzünü çevirerek dedi ki: Hazırladıklarımız arasında en faziletli şey, Allah'tan başka hiçbir ilah olmadığına, Muhammed'in Allah'ın Resulü olduğuna şahadet etmektir. Gerçekten ben üç (farklı) halde bulundum. Kendimin Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem)'e benden daha çok buğz eden bir kimsenin olmadığı ve imkan bulup da onu öldürmekten daha çok sevdiğim hiçbir şeyin bulunmadığı bir halini görmüşümdür. Eğer o hal üzere ölmüş olsaydım elbette cehennemliklerden olurdum. Allah İslam'ı kalbime yerleştirince Nebi (Sallallahu aleyhi ve Sellem)'e gidip: Sağ elini uzat ta sana bey'at edeyim, dedim. O da sağ elini uzattı. Bu sefer ben elimi geri çektim. "Ne oluyor sana ey Amr" buyurdu. Ben: Şart koşmak istedim, dedim. Allah Resulü: "Neyi şart koşacaksın" buyurdu. Ben: Bana günahlarımın bağışlanmasını, dedim. O: "İslam'ın kendisinden önce olanları yıktığını, hicretin kendisinden önce olanları yıktığını, haccın da kendisinden önce olanları yıktığını bilmiyor muydun?" dedi. Bu halde Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem)'den daha çok sevdiğim, gözümde ondan daha üstün bulduğum hiçbir kimse yoktu. Onu ta'zim ettiğimden dolayı kendisine doya doya bakamıyordum. Bana onun niteliklerini anlatmam istenseydi yapamayacaktım. Çünkü ona doya doya bakabilmiş değildim. Şayet o hal üzere ölmüş olsaydım şüphesiz cennetliklerden olacağımı ümit edecektim. Sonra birtakım işlere bulaştık. Onlarda halim nedir bilemiyorum. Ben ölecek olursam sakın benimle birlikte hiçbir ağıtçı ve ateş bulunmasın. Beni defnettikten sonra üzerimi toprakla iyice kapatın. Sonra kabrimin etrafında bir deve kesilip, etinin dağıtılacağı bir süre kadar kalın ki varlığınızla yalnızlığımı gidereyim. Rabbimin elçilerine nasıl cevap vereceğime bir bakayım.
Bana Ahmet b. Hanbel rivayet etti. (Dediki): Bize Muhammed b. Ca'fer rivayet etti. (Dediki): Bize Şu'be, İsmail b. Ebî Hâlid'den, o da Kays'dan, o da Amr b. As'dan naklen rivayet eyledi. Amr b. As dedi ki: Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem)'i gizli değil, açıkça şöyle buyururken dinledim: "Dikkat edin Ebu -yani filan- oğulları benim velilerim (dostlarım) değildir. Benim velim ancak Allah ve müminlerin salihleridir. "
Bize Kuteybetü'bnü Saîd rivayet etti. (Dediki) Bize Leys, Musa b. Uley'den, o da babasından, o da Amrü'bnü'l-As'dan naklen rivayet etti ki, Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) : «Bizim orucumuzla ehl-i kitabın orucu orasında hudut, sahur yemeğidir.» buyurmuşlar.
Bize Yahya b. Yahya ile Ebû Bekir b. Ebî Şeybe hep birden Veki'den rivayet ettiler. H. Bana, bu hadîsi Ebu't-Tahir dahi rivayet etti. (Dediki) Bize İbni Vehb haber verdi. Her iki râvi Musa b. Uley'den bu isnadla rivayette bulunmuşlardır. Eğer 1095’i okumadı iseniz okuyun!
Rivayet zinciri (1. tarîk): Müslim ← Yahyâ b. Yahyâ ve Ebû Bekir b. Ebî Şeybe ← Vekî' ← Mûsâ b. Ali ← Ali ← Ebû Kays Mevlâ Amr b. el-Âs ← Amr b. Âs
Rivayet zinciri (2. tarîk): Müslim ← Ahmed b. Amr ← İbn Vehb ← Mûsâ b. Ali ← Ali ← Ebû Kays Mevlâ Amr b. el-Âs ← Amr b. Âs
Bize Yahya b. Yahya Et-Temîmî rivayet etti. (Dediki): Bize Abdülâziz b. Muhammed, Yezîd b. Abdillâh b. Usâmetebni'l-Hâd'dan, o da Muhammed b. İbrahim'den, o da Büsr b. Saîd'den, o da Amr b. As'ın âzâdlısı Ebû Kays'dan, o da Amr b. Âs'dan naklen haber verdi ki Amr Resûlullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'i şöyle buyururken işitmiş: «Hâkim hüküm verir (ken) ictihâdda bulunur; İsabet de ederse onun için iki ecir vardır. Ama hüküm verir (ken) ictihâd eder de yamlırsa ona bir ecir vardır.»
Bana Abdullah b. Abdirrahmân Ed-Dârimî dahî rivayet etti. (Dediki): Bize Mervân —yâni İbni Muhammed Ed-Dimaşkî— haber verdi. (Dediki); Bize Leys b. Said rivayet etti. (Dediki): Bana Yezîd b. Abdillâh b. Usâmete'bni'l-Hâd EI-Leysî bu hadîsi, Abdülazîz b. Muhammed'in her iki isnâdla rivayeti gibi rivayette bulundu.
Bize Yahya b. Yahya rivayet etti. (Dediki): Bize Hâlid b. Abdillah, Hâlid'den, o da Ebû Osman'dan naklen haber verdi. (Demişki): Bana Amr b. As haber verdi. Resûlullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Amr'ı zatı selâsil ordusuna kumandan göndermiş. Amr şöyle demiş : Ona vararak: — Sana insanların en sevimlisi kimdir? diye sordum. «Âtşe!» cevâbını verdi. — Yâ erkeklerden? dedim. «Babası!» buyurdu. — Sonra kim?» dedim. «Ömer!» buyurdu ve bir takım zevat saydı.
Rivayet zinciri: Müslim ← Yahyâ b. Yahyâ ← Hâlid b. Abdullah ← Hâlid el-Hazzâ' ← Ebû Osman ← Amr b. Âs